تاریخ انتشار خبر: 21 خرداد 1392 - ساعت 07:37:57
«ترکه‌های درخت آلبالو»

«ترکه‌های درخت آلبالو»

ماجراهای داستان این اثر به همان سال‌های اولیۀ پس از پیروزی انقلاب‌اسلامی، درگیری‌های عناصر ضد‌انقلاب در کردستان و سرانجام ماه‌های اولیۀ شروع جنگ تحمیلی مربوط است. خواننده در این اثر با سرهنگ حمید‌رضا مدنی، فرماندۀ حکومت نظامی یکی از مناطق تهران آشنا می‌شود.

 رمان «ترکه‌های درخت آلبالو» نوشتۀ اکبر خلیلی اثری داستانی است و برای اولین بار در سال 1368 از سوی انتشارات امیر کبیر چاپ شد. اکنون با گذشت  23 سال از انتشار این رمان با همان عنوان «ترکه‌های درخت آلبالو» و این بار از سوی انتشارات عصر‌داستان وابسته به بنیاد ادبیات‌داستانی ایرانیان در قطع پالتویی بازنشر شده است. «ترکه‌های درخت آلبالو» روایتی از بطن زندگی یک خانوادۀ سنتی ایرانی در شهرری تهران آغاز می‌شود و سیر تکوین و تحول آن‌ها  را از دورۀ پهلوی تا سال‌های دفاع مقدس روایت می‌کند.

 

 

ماجراهای داستان این اثر به همان سال‌های اولیۀ پس از پیروزی انقلاب‌اسلامی، درگیری‌های عناصر ضد‌انقلاب در کردستان و سرانجام ماه‌های اولیۀ شروع جنگ تحمیلی مربوط است. خواننده در این اثر با سرهنگ حمید‌رضا مدنی، فرماندۀ حکومت نظامی یکی از مناطق تهران آشنا می‌شود که چند ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی دستگیر شده و منتظر است حکم تیربارانش صادر شود. او کودکی‌اش را در خانواده‌ای مذهبی سپری کرده است. وقتی پسری کوچک بود، پدرش قصد داشته او را به دلیل برداشتن دو اسکناس ده‌تومانی از صحن حرم شاه عبدالعظیم با ترکه‌های آلبالو تنبیه کند. اگرچه در جنگ ظفار نیز شرکت داشته اما هرگز دستش به خون بی گناهی آلوده نشده است. سرهنگ در زندان به آموزش پاسداران مشغول می‌شود. بالاخره پس از تحمل چند ماه زندان، تبرئه و از زندان آزاد می‌شود. سپس عازم کردستان شده و در درگیری‌های سنندج رشادت‌هایی از خود نشان می‌دهد. در شهر سنندج با یوسف، یکی از پاسدارانی که به او آموزش داده، روبه‌رو می‌شود. سرهنگ به شهادت می‌رسد اما یوسف پس از رسیدن نیروهای کمکی، وارد سنندج می‌شود. با این حال، رمان ترکه‌های درخت آلبالو روایتی است از زندگی شهید ایرج نصرت‌زاد که سرگذشت پر فراز و نشیبی در ماه‌های اولیۀ پیروزی انقلاب‌اسلامی و شروع درگیری‌ها در کردستان و آغاز جنگ تحمیلی داشته است. رمان، زندگی را می‌سازد. این آخرین جملۀ اکبرخلیلی بر مقدمۀ تازه نوشته خود بر رمان «ترکه‌های درخت آلبالو» است که ۲۳ سال پس از چاپ اول این کتاب از سوی انتشارات عصرداستان منتشر شده و شاید تازه این روزها پس از خوانش دوبارۀ رمان خلیلی و مقدمه و موخره نوشته برآن بتوان معنی حقیقی این عبارت را از دل روایت او کشف کرد. رمانی که نه تنها می‌توان آن را یکی از پیشروترین آثار داستانی با تم اجتماعی بعد از پیروزی انقلاب‌اسلامی و با موضوع هشت‌سال دفاع مقدس و حتی انقلاب اسلامی دانست.

 

 

خلیلی و «ترکه‌های درخت آلبالو» را باید از اولین نویسنده‌های رمان به سبک کلاسیک دانست. رمان‌هایی که در آن همۀ رویدادها در پی هم می‌آیند و نویسنده مانند کارگردان این روایت داستانی با صبر و حوصله با چینش داستانی روایت می‌کند. در این مورد داستان نه تنها در زمان نوشتن، بلکه حتی امروز، بیش از ۲۰ سال پس از نوشتن آن بسیار تازه است. منطق روایی ترکه‌های درخت آلبالو برگرفته از یک منطق رئال است. داستانی که خلیلی در موخره این رمان آن را برگرفته از زندگی چند شهید دفاع مقدس عنوان کرده که نویسنده سعی داشته است بر مبنای آنها در داستان خود شخصیت‌سازی کند و این مهم حتی بدون توجه به بیان نویسنده دربارۀ آن به خوبی در داستان نشسته است؛ هرچند این موضوع دربارۀ شخصیت‌های دیگری مثل عزیز و صفورا و سرهنگ نیز مصداق دارد و نشان از تسلط نویسنده به چیزی دارد که درصدد بیان آن بوده است. خلیلی در موخره‌ای که به چاپ جدید این اثر نوشته، به سرگذشت خود کتاب هم در این حدود 23 سال اشاره کرده است: «از سال 1368 تا امروز، نزدیک بیست و سه سال از نخستین چاپ این کتاب می‌گذرد. هر چند که در زمان اولین انتشارش جشنی گرفتند و جایزه‌ای به عنوان کتاب سال دفاع مقدس به آن تعلق گرفت و رتبۀ ششمین دورۀ مسابقه فرهنگی‌ادبی دفاع مقدس را نصیب خود کرد؛ اما در این مدت، حوادثی بر من نویسنده و این کتاب گذشت که شنیدنی است؛ ولی گفتنی نیست و این عجیب است؛ چرا که هر چند خبر آن را می توانم بازگو کنم، اما به عمق آن دسترسی ندارم...»

 

 

در مجموع رمان «ترکه های درخت آلبالو» ادای دینی به روزهای پرغرور آمیز انقلاب اسلامی و دفاع مقدس و به ویژه حماسه سازان آن دوران، از جمله شهید ایرج نصرت زاد است که همۀ زندگی و دنیای خود را فدای دین، آرمان‌های انسانی و سرزمین مادری خود کردند. 

 

 

سید مجتبی مومنی

 

نظرات شما
[کد امنیتی جدید]