تاریخ انتشار خبر: 02 تير 1392 - ساعت 08:33:50
دشتهای سوزان

دشتهای سوزان


ماجراي دشت‌هاي سوزان در خوزستان عهد ناصرالدين شاه مي‌گذرد. آن زمان كه انگليسي‌ها افتاده‌اند به جان خاك اين منطقه و وجب به وجبش را دارند براي نفت بو مي‌كشند. فضاي حاكم بر خوزستان آن دوران و نسبت‌های قومي و قبيله‌اي كه امور مردم را مديريت مي‌كند، به‌خوبي در داستان نشان داده شده است.

صادق كرميار متولد 1338 تهران،‌ نويسنده و فيلمساز است. او دانش‌آموختۀ رشتۀ الهيات دانشگاه آزاد‌اسلامی است و نخستين داستان خود را در سال 1367 در روزنامۀ اطلاعات به چاپ رساند.

کرمیار در سال 1369 مجموعه داستانی «فرياد در خاكستر» را منتشر کرد و بعد از يک سال، مجموعه داستان نوجوانانه او به نام «انتقام در اردوگاه» نيز زير چاپ رفت. نخستين فيلمنامۀ سينمايي كرميار به نام «كوسه‌ها» در سال 1375 ساخته شد. وي نويسندۀ شايستۀ تقدير سومين دورۀ جايزۀ جلال‌ آل‌احمد براي رمان «ناميرا» است. «غنيمت» نيز نام رمان پيشين كرميار است كه سال گذشته(89) از سوي انتشارات كتاب نيستان به چاپ رسيد. رمان دشت‌های سوزان صادق کرمیار رمانی شبه‌تاریخی است که ماجرای به حکومت رسیدن شیخ خزعل در هیاهوهای جنگ‌جهانی اول و قتل ناصر‌الدین شاه و ماجرای کشف نفت توسط انگلیسی‌ها در عربستان‌عجم(خوزستان) را به تصویر می‌کشد. شیخ خزعل حاکمی است که بعد از اتفاقاتی به جای برادرانش به حکومت رسیده است.

ماجراي دشت‌هاي سوزان در خوزستان عهد ناصرالدين شاه مي‌گذرد. آن زمان كه انگليسي‌ها افتاده‌اند به جان خاك اين منطقه و وجب به وجبش را دارند براي نفت بو مي‌كشند. فضاي حاكم بر خوزستان آن دوران و نسبت‌های قومي و قبيله‌اي كه امور مردم را مديريت مي‌كند، به‌خوبي در داستان نشان داده شده است. اما شايد مهمترين بخش داستان كه خيلي خوب داستان،‌ حضور و نقش آفريني انگلستان در ايران عهد ناصري است. ماجراهاي رمان جوري پيش مي‌رود كه بدون ايجاد دلزدگي و يا خارج شدن از روند اصلي داستان با انبوهي از اطلاعات و روايات تاريخي روبرو مي‌شويد. به نظر مي‌رسد نويسنده درصدد بوده تا اين رمان تاريخي را با روايتي قصه‌اي و سمبليک آغاز كند. از اين رو توصيف برخي جزئيات تاريخي در دل داستاني با زبان‌ساده كه قصه‌گويي در آن نقش پررنگي دارد، از نظر وي اهميت خاصي داشته است. پرداختن به مسائل و دقايقي از رويدادهاي اين دوره از تاريخ ایران كه پيرامون وقايعي از جنگ‌جهاني اول و حضور كشورهاي بيگانه در ايران است، همراه با نگاهي به دوران حكومت ناصرالدين شاه در لابه‌لاي عباراتي كه از حال‌وهواي قصه‌اي دور نمي‌شوند، از وجوه تاًثيرگذار اين كتاب به شمار مي‌آيند. كرميار براي نوشتن دشت‌هاي سوزان وقت زیادی گذاشته است. خود كرميار اين‌گونه مي‌گويد: «موقع نوشتن دشت‌هاي سوزان چيزي نخواندم و به خوزستان رفتم. اصلاً نوشتن را آنجا شروع كردم. به مطالعۀ ديگري نياز نداشتم، بايد مي‌ديدم. رفتم خوزستان به كوت‌عبدالله و هويزه، در قهوه‌خانه مي‌نشستم و قليانم مي‌كشيدم و با مردم دمخور مي‌شدم. احساس كردم در نوشتن اين داستان، خواندن كمكم نمي كند، بايد ببينم.»

دشت‌هاي سوزان گاهي به قصه‌‌هاي هزار و يك شب طعنه مي‌زند و گاه پاي در كفش كتاب‌هايي تاريخي فرو مي‌برد. اما همۀ اين كارها آنقدر هنرمندانه انجام شده است كه توي ذوق نمي‌زند. در قسمتی از دشت‌های سوزان آمده است: «تركان خاتون تكه‌اي از ماهي كند و بر دهان گذاشت و دوباره مشغول كشيدن قليان شد. از پشت‌سر پلنگ بزرگي آرام از پشت نخلي بيرون آمد و به تخت تركان خاتون نزديك شد. خادم‌ها مشغول كار خود بودند. پلنگ نزديك شد. تركان خاتون تكه‌اي ديگر از ماهي كند و بر دهان گذاشت و نورا خانم شروع به كشيدن قليان كرد. پلنگ به پاي تخت رسيد. تركان خاتون به قليان پك زد. پلنگ به بالاي تخت جهيد و آرام كنار تركان خاتون نشست و دم خود را جمع كرد. تركان خاتون دستي بر سر پلينگ كشيد و گفت: «كجا بودي دختر؟! نگفتي دلم برايت شور مي‌زند؟! هاي يك ماهي براي وريده بياور!» صادق كرميار پيش از اين هم سابقه نوشتن رمان‌هاي تاريخي دارد كه معروفترين آن «ناميرا» است. اگر ناميرا را خوانده باشيد مي‌توانيد حدس بزنيد كه كرميار چه جور روايتي را پيش رويتان قرار خواهد داد.

به هر حال اگر به رمان‌هاي تاريخي كه واقعيت و تخيل در آنها به هم مي‌آميزد علاقه داريد، دشت‌هاي سوزان را از دست ندهيد. كتابي كه توسط انتشارات نيستان به چاپ رسيده است. اين كتاب 362 صفحه وقيمت آن هشت هزار و 500 تومان است. اين رمان روايتگر ماجراهايي درباره وقايعي از مقطعي خاصي از تاريخ ايران است.

سیدمجتبی مومنی

 

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

 معرفی دیگری از کتاب توسط سایت رجا

 

«تركان خاتون تكه اي از ماهي كند و بر دهان گذاشت و دوباره مشغول كشيدن قليان شد. از پشت سر پلنگ بزرگي آرام از پشت نخلي بيرون آمد و به تخت تركان خاتون نزديك شد. خادم ها مشغول كار خود بودند. پلنگ نزديك شد. تركان خاتون تكه اي ديگر از ماهي كند و بر دهان گذاشت و نورا خانم شروع به كشيدن قليان كرد. پلنگ به پاي تخت رسيد. تركان خاتون به قليان پك زد. پلنگ به بالاي تخت جهيد و آرام كنار تركان خاتون نشست و دم خود را جمع كرد. تركان خاتون دستي بر سر پلينگ كشيد و گفت: «كجا بودي دختر؟! نگفتي دلم برايت شور مي زند؟! هاي يك ماهي براي وريده بياور!»

قطعا چند خط بالا بهترين بخش رمان دشت هاي سوزان نيست اما حتما با خواندنش مي توانيد بفهميد كه در اين رمان تاريخي بايد منتظر چه قصه هايي باشيد. البته اگر بنا باشد همه قصه هايي را كه قرار است در اين رمان بخوانيد اينجا بيان كنيم بايد همان چيزي كه در تيتر نوشتيم را چند خط ديگر ادامه دهيم. دشت هاي سوزان گاهي به قصه هاي هزار و يك شب طعنه مي زند و گاه پاي در كفش كتابهايي تاريخي فرو مي برد. اما همه اين كارها آنقدر هنرمندانه انجام شده است كه توي ذوق نمي زند.

ماجراي دشت‌هاي سوزان در خوزستان عهد ناصرالدين شاه مي گذرد. آن زمان كه انگليسي ها افتاده اند به جان خاك اين منطقه و وجب به وجبش را دارند براي نفت بو مي كشند.

فضاي حاكم بر خوزستان آن دوران و تناسبات قومي و قبيله اي كه امور مردم را مديريت مي كند به خوبي در داستان نشان داده شده است. اما شايد مهمترين بخش داستان كه خيلي خوب در بين سطور نشسته است حضور و نقش آفريني انگلستان در ايران عهد ناصري است. ماجراهاي رمان جوري پيش مي رود كه بدون ايجاد دلزدگي و يا خارج شدن از روند اصلي داستان با انبوهي از اطلاعات و روايات تاريخي روبرو مي شويد.

صادق كرميار پيش از اين هم سابقه نوشتن رمانهاي تاريخي دارد كه معروفترين آن «ناميرا»ست. اگر ناميرا را خوانده باشيد مي توانيد حدس بزنيد كه كرميار چه جور روايتي را پيش رويتان قرار خواهد داد.
كرميار براي نوشتن دشتهاي سوزان حسابي وقت گذاشته است. اينطور ريز شدن در زندگي مردم خوزستان و نوشتن از اعتقادات و منششان از راه دور امكان پذير نبوده است. خود كرميار اينگونه مي گويد: «موقع نوشتن دشت هاي سوزان چيزي نخواندم و به خوزستان رفتم. اصلا نوشتن را آنجا شروع كردم. به مطالعه ديگري نياز نداشتم، بايد مي‌ديدم. رفتم خوزستان به كوت عبدالله و هويزه، در قهوه خانه مي نشستم و قليانم مي كشيدم و با مردم دمخور مي‌شدم. احساس كردم در نوشتن اين داستان، خواندن كمكم نمي كند، بايد ببينم.»

البته اين بي نيازي از خواندن كه كرميار از آن دم مي زند به معناي مطالعه نكردن نيست، كرميار درباره منابعي كه به كارش آمده است مي گويد:
«درباره كشف نفت و ماجراهاي خوزستان سند تاريخي به اندازه كافي هست. درباره قصه اي كه در دشتهاي سوزان روايت مي كنم سندهاي تاريخي زيادي وجود دارد. هم كتابهاي خاطره هاي افراد مختلف و هم كارهاي تاريخي مورخ ها را داريم. البته درباره اين موضوع خاص، كتاب خاطره هاي وزير مختار انگليس هم اطلاعات خوبي دارد. بين چيزهايي كه براي اين كار به آن دسترسي داشتم، از تاريخ 500 ساله خوزستان شروع كردم. خاطره هاي سرپرسي لورين را خواندم كه آن زمان وزير مختار انگلستان در ايران بود. البته كتاب سفرنامه مادام ديالوفوآ هم منبع خوبي بود.

شايد با خواندن اين سطور نگران شويد كه ممكن است به جاي يك رمان جذاب با يك كتاب خشك كه به زور در قالب رمان جا شده روبرو شويد، اما مطمئن باشيد اينطور نيست. صادق كرميار با هنرمندي چنان جهاني خلق كرده است كه همه چيز سر جاي خودش است: هم عشق بدران و وريده، هم تلاش مستر ويلسون و اسميت براي كشف نفت، هم جنگ قدرتي كه بين مزعل و خزعل براي حكومت بر خوزستان شكل گرفته است، هم دسيسه هاي زنانه تركان خاتون سوگلي كاخ فيليه است و هم رهبري علما و مراجع ديني كه هر جور شده مي خواهند شر استعمار انگليس را از سر ايران و مسلمانان رد كنند.

روايت در دشتهاي سوزان تقريبا هيچگاه از ريتم نمي افتد الا در ميانه هاي داستان و آنجا كه بدران و وريده به هم مي رسند. در اينجا چند صفحه اي طول مي كشد تا خواننده خط اصلي كشش موجود در ادامه داستان را پيدا كند و باز هم با داستان همراه شود.

به هر حال اگر به رمانهاي تاريخي كه واقعيت و تخيل در آنها به هم مي آميزد علاقه داريد، دشتهاي سوزان را از دست ندهيد. كتابي كه توسط انتشارات نيستان به چاپ رسيده است و چاپ اول آن 8500 تومان قيمت دارد.

اگر مي خواهيد بيشتر درباره صادق كرميار و آخرين رمانش بدانيد گفتگويي كه مجله «داستان» با او انجام داده مي تواند پيشنهاد خوبي باشد؛ گفتگويي كه نقل قولهايي كه از كرميار شد از آن انتخاب شده بود.

 

نظرات شما
[کد امنیتی جدید]