تاریخ انتشار خبر: 06 شهريور 1392 - ساعت 22:24:46
صلح امام حسن(علیه السلام)

صلح امام حسن(علیه السلام)

مترجم در مقدمه‌ی كوتاه خود اشاره كرده است كه پيش از ترجمه‌ی اين اثر "در فكر تهيه‌ی نوشته‌ای در تحليل موضوع صلح امام حسن بودم و حتی پاره‌ای يادداشت‌های لازم را نيز گرد آورده بودم؛ ولی امتيازات فراوان اين كتاب مرا از فكر نخستين بازداشت و به ترجمه‌ی اين اثر ارزشمند وادار كرد."

راضى آل ياسين از محققان معاصر تنها كتاب تحليلى و تفصيلى را در موضوع صلح امام حسن عليه السلام تدوين كرده و آيت الله سيد على خامنه اى اين اثر را به فارسى برگردانده است.

شيخ راضی آل ياسين، فرزند شيخ عبدالحسين بن شيخ باقر از علما و محققان و مورخان نجف بود كه به سال 1314.ق متولد شد و در 15 ذی قعده سال 1372.ق يعنی درست سال انتشار كتابش "صلح‌الحسن" درگذشت. وی پيش از آن افزون بر "ديوان" كتابی نيز با عنوان "تاريخ‌الكاظميه فی‌القديم والحديث" و كتابی با عنوان "اوج‌البلاغه" در خطبه‌های امام حسن و امام حسين(ع)" تأليف كرد. اصولاً خاندان آل ياسين يكی از خاندان‌های علمی بزرگ نجف است كه نه تنها شيخ راضی بلكه عالمان، فقيهان و مورخان برجسته‌ی ديگری هم داشته و دارد.

 

 

به هر روی، برای متن عربی كتاب صلح‌الحسن در سال 1372ق/1953 توسط استاد بی‌مانند و انقلابی بزرگ مرحوم "سيدشرف‌الدين عاملی" مقدمه‌ای عالمانه نوشته شد؛ مقدمه‌ای كه هم شامل اشاراتی در باره‌ی مؤلف و هم مروری بر ديدگاه‌های طرح شده در آن درباره‌ی امام مجتبی عليه‌السلام بود. اين مقدمه چندان فاضلانه بود كه مترجم فارسی كتاب، با بودن آن ديگر نيازی به شرح و بسط مقدمه‌ی خود نديد و همان را با قلم شيوای خود ترجمه كرده و در آغاز كتاب نهاد. نفس توجه مرحوم شرف‌الدين به اين اثر خود گويای اعتباری است كه كتاب ياد شده در پرداختن به اين موضوع مهم دارد.

 

 

مترجم در مقدمه‌ی كوتاه خود اشاره كرده است كه پيش از ترجمه‌ی اين اثر "در فكر تهيه‌ی نوشته‌ای در تحليل موضوع صلح امام حسن بودم و حتی پاره‌ای يادداشت‌های لازم را نيز گرد آورده بودم؛ ولی امتيازات فراوان اين كتاب مرا از فكر نخستين بازداشت و به ترجمه‌ی اين اثر ارزشمند وادار كرد." 
اين ايده‌ی جالبی است كه مع‌الأسف در بسياری از اوقات در پژوهش‌های جاری مورد بی‌توجهی قرار می‌گيرد. وقتی اثری محققانه هست كه ترجمه شود و يا مهم‌تر در همين فارسی، آثاری هست كه خلاء پژوهشی در يك موضوع را پر كند، ديگر چه نيازی هست كه كسانی وقت صرف كرده و بسا آثار ضعيف‌تر عرضه كنند!؟ صد البته،‌ در جامعه‌ای كه به پژوهش احترام می‌گذارد، كمتر اين اتفاق روی می‌دهد.

 

 

متن عربی كتاب در 400 صفحه ارائه شده و فارسی آن در 546 صفحه. يكی از دلايل اين امر- فارغ از آن‌كه نثر فارسی به‌خصوص وقتی وظيفه‌ی ترجمه را بر عهده دارد، قدری طولانی‌تر از موارد مشابه عربی خواهد شد- چاپ زيبای آن و صفحه‌بندی و چينش سطور و عناوين و سرفصل‌هاست كه حاكی از دقتی است كه در چاپ اين اثر وجود داشته است.

 

 

البته اين شرح، مربوط به چاپ نخست كتاب در اسفند 1348 توسط انتشارات آسيا است. بعدها اثر ياد شده را دفتر نشر فرهنگ اسلامی با حذف مقدمه‌ی يك صفحه‌ای مترجم و با حروف‌چينی جديد منتشر كرد و حجم صفحات آن به 472 صفحه تقليل يافت. اين چاپ هيچ مقدمه‌ای ندارد كه نشان دهد آيا مترجم محترم، اصلاحيه‌ای هم در ترجمه داشته‌اند يا نه. به هر روی، چاپ اول بسيار شكيل‌تر و چشم‌نوازتر است.

 

 

شايد انتخاب يك عنوان افزوده بر نام كتاب، گويای ذوق ادبی مترجم باشد. "صلح‌الحسن" به "صلح امام حسن" ترجمه شده و در عين حال عنوان اديبانه‌ی ديگری ذيل آن آمده است: "پرشكوه‌ترين نرمش قهرمانانه تاريخ".

 

 

روشن است كه كاربرد قلم اديبانه برای شرح حماسه‌های نظامی و نبردهای تند و تيز آسان است، اما در بيان حادثه‌ای كه به صلح انجاميده، می‌بايست توانی دو چندان برای تبيين آن با استفاده از جملات و تعابير به‌كار برد. اين كاری است كه هم در متن عربی و هم فارسی به خوبی انجام شده است.

 

 

آنچه گفته شد نبايد ما را از اين نكته غافل كند كه نويسنده، محققانه از متون تاريخی بهره گرفته و با رعايت اصول پژوهش، كار بررسی اين مقطع از تاريخ شيعه را به انجام رسانده است. نقل يك بخش از اين كتاب، می‌تواند دقت مورخانه‌ی مؤلف و هم‌زمان نثر زيبای مترجم را نشان دهد:

 

 

"بعدها كه ساده‌دلی و سطحی‌نگری بلای جان مورخان شد و در هرآنچه از تاريخ اسلام فراهم آوردند اثر گذارد، اين افسانه‌ی ساختگی نيز رنگ حقيقت و واقعيت گرفت. گروهی كه در اقليت بودند زبان از ياوه‌‌گويی نگاه داشتند، ولی بعضی پا را از حقيقت فراتر نهاده و دچار خبط و آشفته‌گويی شدند كه گفتند حسن، خود نيز صريحاً به بيعت اعتراف كرده است! (ص 372)."

 

 

بدون ترديد بايد گفت اين كتاب همچنان اثری ارجمند و محققانه درباره‌ی اين مقطع از تاريخ شيعه بوده و پاسخگوی بيشتر پرسش‌هايی است كه بسا در اين زمينه در اذهان جوانان و دوستداران تاريخ اهل بيت(ع) پديد آيد؛ اما به‌نظر می‌رسد اين كتاب تاكنون آنچنان كه بايد و شايد به‌صورت مردمی توزيع نشده و در انحصار نويسندگان خاص باقی مانده است. اين مظلوميتی مضاعف برای امام مجتبی عليه‌السلام است.

 

مؤلف به موضوعاتى پرداخته كه در كتب مشابه به آنها كمتر توجه شده و موضوع صلح امام حسن عليه السلام و علت و عوامل آن را به خوبى بيان مى كند.

این کتاب تالیف شیخ راضی آل یاسین و ترجمه آیت الله خامنه ای می باشد.

 

نظرات شما
[کد امنیتی جدید]