تاریخ انتشار خبر: 30 دي 1392 - ساعت 01:21:31
آخرین آواز قو

آخرین آواز قو

نویسنده معتقد است تاریخ مشروطیت و عملکرد شخصیت‌های مؤثر آن را باید در آیینه‌ی سرنوشت این جریان و آخرین برگ زندگی آن‌ها مشاهده نمود تا شناختی صحیح‌تر و عبرتی دقیق‌تر ثمر دهد.

بررسی مشروطیت بدون پرداختن به مواضع فکری و سیاسی شیخ فضل الله نوری ممکن نیست. شیخ، در مراحل گوناگون تاریخ مشروطیت دخیل و مؤثربوده و اگر مشروطیت را، در تاریخ کشورمان، بستر بروز نخستین نزاع جدّی و اصولی میان «دین» و «مدرنیزم» به شمار آوریم، شیخ در آن هنگامه، پرچمداردفاع از دین محسوب می‌شود و هزینه‌ی سنگینی بابت این امر نیز  پرداخت کرده است.

  برای بررسی عملکرد ایشان در جریان مبارزات، از ابعاد گوناگونی می‌توان به موضوع نگاه کرد و آنچه درکتاب آخرین آواز قو، حجت الاسلام علی ابوالحسنی(منذر) به آن پرداخته، بازکاوی عملکرد ایشان براساس «آخرین برگ» زندگی شان و «فرجام مشروطه» است.

توضیح آن‌که: نویسنده معتقد است تاریخ مشروطیت و عملکرد شخصیت‌های مؤثر آن را باید در آیینه‌ی سرنوشت این جریان و آخرین برگ زندگی آن‌ها مشاهده نمود تا شناختی صحیح‌تر و عبرتی دقیق‌تر ثمر دهد. نویسنده‌ی ژرف نگر تبیین می‌کند که فرجام مشروطه -که قرار بود حرکتی ضد استبدادی باشد- حکومت بشدت مستبدّ و مستعمره‌ی رضاخان بوده است؛ لذا کتاب مشروطه را باید از آخر به اول خواند! به همین دلیل ایشان کارنامه‌ی پایانی شخصیت‌های طرفدار مشروطیت را باز کرده و یکی یکی نشان می‌دهند که هریک چگونه به خدمت حکومت استبدادی درآمدند.

اما در سوی دیگر، آخرین برگ پرونده‌ی شیخ شهید که زیباترین برگ تاریخ حیات وی و در حکم میوه و عصاره‌ی درخت و زندگی او نیز هست، عبارت است از «مقاومت بر سر عقیده و تشخیص قاطع وظیفه شرعی تا مرز شهادت» نویسنده‌ی محقق، در صدد تبیین تاریخی و مستند این نکته ، آنچه در جریانات فرجامین ِ زندگی شیخ فضل الله گذشت، و موضعگیری‌ها و رفتارهای نهایی ایشان را یک به یک بررسی می‌کند و به حقایقی می‌رسد که در تاریخ سعی بر کتمان آن‌ها شده و بسیاری از تهمت‌ها را  از دامن شیخ پاک می‌کنند.

 تبیین جایگاه شیخ در میان مسلمین و بخصوص علمای زمان، تقوای مثال زدنی ایشان و علم کلانی که در عالی‌ترین سطوح حوزوی از آن برخوردار بود، بینش عمیق سیاسی، تدبیرهای حکیمانه‌اش و رجال شناسی دقیقی که هریک از این‌ها شخصیتی جاودانه از ایشان می‌سازد؛ این‌ها برخی از موضوعاتی است که در ادامه‌ی سخن تفصیلاً روشن می‌شود.

 نویسنده در پایان برای این‌که نشان دهد شیخ شهید چگونه با نگاه تیزبین و آینده‌نگر و عملکرد حکیمانه‌اش توانست مسیر صحیح و حق را برگزیند، به سراغ اسناد موثق ندامت بسیاری از مخالفان شیخ و مشروطه خواهان بزرگ در پایان کار می رود و نشان می‌دهد که در این جریان ِ «سرکه انداختیم، شراب شد!» ، حتی تقی زاده هم از دیگران عقب نمانده و به خطای خویش اعتراف میکند!...

 

این کتاب در 183 صفحه از سوی مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران به چاپ رسیده است.

 

نظرات شما
[کد امنیتی جدید]