تاریخ انتشار خبر: 04 ارديبهشت 1393 - ساعت 01:04:49
سیمین دانشور

سیمین دانشور

دانشور به سال ۱۳۲۹ زمانی که در اتوبوس نشسته بود تا راهی شیراز شود با جلال آل‌احمد نویسنده و روشنفکر ایرانی آشنا شد در همین سال با آل‌احمد ازدواج کرد.

دانشور داستان نويس و مترجم متولد ۸ اردیبهشت ۱۳۰۰ در شیراز است. او فرزند محمدعلی دانشور (پزشک) و قمرالسلطنه حکمت (مدیر هنرستان دخترانه و نقاش) بود. تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را مدرسه انگلیسی مهرآیین انجام داد و در امتحان نهایی دیپلم شاگرد اول کل کشور شد. سپس برای ادامه تحصیل در رشته ادبیات فارسی به دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران رفت. دانشور، پس از مرگ پدرش در ۱۳۲۰، با نام مستعار شیرازی بی‌نام شروع به مقاله‌نویسی برای رادیو تهران و روزنامه ایران کرد. در ۱۳۲۷ مجموعه داستان کوتاه "آتش خاموش" را منتشر کرد که اولین مجموعه داستانی است که به قلم زنی ایرانی چاپ شده ‌است. مشوق دانشور در داستان‌نویسی فاطمه سیاح، استاد راهنمای وی، و صادق هدایت بودند. در همین سال با جلال آل‌احمد، که بعدا همسر وی شد، آشنا شد. در ۱۳۲۸ با مدرک دکتری ادبیات فارسی از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد. عنوان رسالهٔ وی با راهنمایی سیاح و بدیع‌الزمان فروزانفر"علم‌الجمال و جمال در ادبیات فارسی تا قرن هفتم" بود.

دانشور به سال ۱۳۲۹ زمانی که در اتوبوس نشسته بود تا راهی شیراز شود با جلال آل‌احمد نویسنده و روشنفکر ایرانی آشنا شد در همین سال با آل‌احمد ازدواج کرد. وي در ۱۳۳۱ با دریافت بورس تحصیلی به دانشگاه استنفورد رفت و در آنجا دو سال در رشته زیبایی‌شناسی تحصیل کرد. وی در این دانشگاه نزد والاس استنگر داستان‌نویسی و نزد فیل پریک نمایش‌نامه‌نویسی آموخت. در این مدت دو داستان کوتاه که دانشور که به زبان انگلیسی نوشته بود در ایالات متحده چاپ شد. پس از برگشتن به ایران، دانشور در هنرستان هنرهای زیبا به تدریس پرداخت تا این که در سال ۱۳۳۸ استاد دانشگاه تهران در رشتهٔ باستان‌شناسی و تاریخ هنر شد. اندکی پیش از مرگ آل‌احمد در ۱۳۴۸، رمان سووشون را منتشر کرد، که از جمله پرفروش‌ترین رمان‌های معاصر است. وي در ۱۳۵۸ از دانشگاه تهران بازنشسته شد.  

دکتر سیمین دانشور کار مطبوعاتی خود را با مدیریت مجله نقش و نگار شروع کرد و در نشریه قلم و زندگی و کتاب ماه کیهان ادامه داد. چهار اثر سیمین بنام های، "آتش خاموش"(1327) به شيوه حكايات هنري و نامه هاي عاشقانه جواد فاضل نوشته است، "شهری چون بهشت" (340) به انعكاس دنيای عينی و ذهنی زنان پرداخته و عشق و سرگشتگي را به زيبايی توصيف مي كند، داستان بلند "حادثه در جنوب" و "سووشون" از شهرت خوبی برخوردار گردیده است. او در برگردان آثار نویسندگان ملل دیگر به زبان فارسی از ترجمه انگلیسی این نوشته ها سود برده است. دانشور نخستین زن ایرانی است که به صورتی حرفه‌ای در زبان فارسی داستان نوشت. مهم‌ترین اثر او رمان "سووشون" است که نثری ساده دارد و به ۱۷ زبان ترجمه شده است و از جمله پرفروش‌ترین آثار ادبیات داستانی در ایران محسوب می‌شود. دانشور همچنین عضو و نخستین رئیس کانون نویسندگان ایران بود.

 

آثار منتشر شده دانشور عبارت‌اند از: مجموعه‌های داستان کوتاه "آتش خاموش" (۱۳۲۷)، مجموعه داستان "شهری چون بهشت" (۱۳۴۰) شامل داستانهای "بی بی شهربانو"، "در بازار وكيل"، "زايمان"، "سرگذشت كوچه"، "صورتخانه"، "عيد ايراني ها"، "مدل"، "يك زن با مردها"، ترجمه "سرباز شکلاتی" از برنارد شاو (۱۳۲۸)، ترجمه "دشمنان" آنتوان چخوف (۱۳۲۸) و ترجمه "بنال وطن" اثر آلن پیتون، ترجمه "داغ ننگ" اثر ناتانیل هاثورن، "چهل طوطی" با جلال آل‌احمد، مجموعه داستان "به کی سلام کنم؟" (۱۳۵۹) شامل داستان های "انيس"، "تصادف"، "تيله شكسته"، "چشم خفته"، "درد همه جا هست"، "سوترا"، "كيد الخائنين"، "مار و مرد" و "يك سر و يك بالين"، ترجمه ماه عسل آفتابی (۱۳۶۲)، "غروب جلال" (۱۳۶۰)، "شاهکارهای فرش ایران"، "راهنمای صنایع ایران"، "ذن بودیسم"، و مقالاتی با عنوان "مبانی استتیک"، رمان‌ "جزیره سرگردانی" (۱۳۷۲)، رمان "سووشون" (۱۳۴۸)  و رمان "ساربانْ سرگردان".

 

معروف‌ترین اثر دانشور، رمان "سووشون" است به گفته دانشور به شکلی رمزی به سقوط دولت مصدق در مرداد ۱۳۳۲ نیز اشاره می‌کند. برای ‌"سووشون"‌ در سلوک‌ رمان‌ اجتماعی‌ ایران‌ منزلت‌ مهمی‌ قائلند و اين رمان را اولین‌ اثر کامل‌ در نوع‌ رمان‌ فارسی‌ به‌ شمار می‌آورند. منتقدان و تاريخ نگاران ادبی در ايران، ۱۳۴۸، سال انتشار رمان "سووشون" را آغاز داستان نويسی زنان و سيمين دانشور را مادر و اولين قلم به دست در اين زمينه می‌دانند. سووشون اولين رمانی است که نويسنده، راوی و شخصيت اول آن زن است.

 داستان با جشن عقدكنان دختر حاكم آغاز می‌شود. شیراز در سال‌های آغاز جنگ دوم جهانی جنوب ایران، منطقه‌ای كه در آن انگلیس‌ها سنت و سابقه اعمال نفوذ داشته‌اند و اینك دوباره در آن صفحات ظاهر شده‌اند، و قشون پیاده كرده‌اند. میان مدعوین این مهمانی، بسیاری از آدم‌های مهم رمان را می‌شناسیم: زری، زن جوان تحصیل‌ كرده شهرستانی، با حس و عاطفه، مهربان و مسالمت‌جو كه بزرگترین هم و غمش حفظ خانواده كوچك خود در مقابل تندبادی است كه وزیدن گرفته است. زری قدرت مشاهده دقیقی دارد و ما اغلب صحنه‌های حساس را از نگاه او می‌بینیم. یوسف، شوهر زری، مالكی عصبانی مزاج و خوش قلب است. كسی كه حاضر نیست محصول املاكش را به قشون بیگانه بفروشد. بخصوص كه اینك نشانه‌های قحطی نیز در منطقه بروز كرده است. مردی صریح اللهجه كه بر ارزش‌های بومی متكی است. مسترزینگر، جاسوس سابق انگلیس كه پرده از رخسار اصلی‌اش برگرفته است. مك ماهون، ایرلندی شاعری كه از میان مهمانان اجنبی سیمایی آگاه و دوست داشتنی نشان می‌دهد. ابوالقاسم خان، برادر یوسف، مزدوری كه بر عكس برادر راه ترقی و صلاح را در سیاست بازی و همكاری با نیروهای حاكم می‌بیند. عزت‌الدوله، پیرزن اشرافی بد چشم، بد قلب، پرمدعا و كینه توزی كه روزگاری خواستار زری برای فرزند عزیز كرده‌اش بوده است. فضای سیاسی پیچیده‌تر و حادتر می‌شود. قشون بیگانه آذوقه می‌خرد و باز هم به آذوقه بیشتری نیازمند است و این امر در جنوب قحطی تولید كرده است. مقامات دولت در منطقه آلت فعلی بیش نیستند، ایلات نیز هر كدام به داعیه‌ای سر به شورش برداشته وضع را آشفته‌تر كرده‌اند. یوسف و گروهی از همفكرانش می‌كوشند ایلات را به وضع خطیر كشور متوجه كنند. اینان هم قسم شده‌اند كه آذوقه خود را فقط برای مصرف مردم بفروشند. رقابت مقامات محلی، تنگ نظری‌ها و آرزوهای حقیر، مردم فروشی‌ها و مبارزات، در متن بحرانی كه هر دم داغ‌تر می‌شود. در فصول آخر كتاب یوسف كه علیرغم هشدارها و اعلام خطرها در حفظ موضع خود سماجت می‌كند، به تیر ناشناسی كشته می‌شود و پاداش یكدندگی و لجاج خود را در سازش نكردن با بیگانگان و عوامل آنها می‌گیرد. آخرین فصل، ماجرای تشییع جنازه یوسف است كه به نظر هواداران و همفكران او باید به تظاهرات سیاسی بدل شود. اما این تظاهرات به وسیله ماموران حكومت در هم می‌ریزد و تابوت یوسف در دست‌های زنش و برادرش می‌ماند.

منابع برای مطالعه بيشتر:

  1. سيمين دانشور، سووشون، انتشارات خوارزمی، ۱۳۴۸.

  2. سيمين دانشور، به کی سلام کنم؟ ، خوارزمی، ۱۳۵۹.

  3. سيمين دانشور، غروب جلال، انتشارات رواق، ۱۳۶۰.

  4. سيمين دانشور، جزیره سرگردانی، خوارزمی، ۱۳۷۲.

  5. تمام زمستان مرا گرم كن، همشهري جوان (2 آذر 1388).

  6. ادبیات و زنانه‌نويسي، هفته‌ نامه رودكي، ش ۹ و 10 (بهمن 1386).

  7. غلامرضا مرادی صومعه سرایی، مروری بر ادبیات‌ داستانی ایران‌، ( 8 اسفند ۱۳۸۶). 
نظرات شما
[کد امنیتی جدید]