تاریخ انتشار خبر: 15 ارديبهشت 1393 - ساعت 05:04:41
مشکلات کودک و نوجوان

مشکلات کودک و نوجوان

سير مطالعاتي حاضر با موضوع مشکلات کودک و نوجوان برای پدر و مادران دلسوز مفید است.

مشکلات کودک و نوجوانان


  1. کلیدهای آموختن درباره کودکان کم توجه و بیش فعال (لیندا سونا، ترجمه ترانه بهبهانی

  2.  

معرفی کتاب:

یکی از اختلالات شایع در کودکی اختلال کمبود توجه  Attention-Deficit Disorderو بیش فعالی Attention-Deficit Hyperactivity Disorder می باشد. در گذشته عبارت اختلال کمبود توجه (ADD) در مورد کودکانی به کار برده می شد که در اعمالشان بی توجه و بی نظم و در فعالیتهای فکری مستمر، مثل انجام تکالیف مدرسه ضعیف بودند. اختلال کمبود توجه و بیش فعالی (ADHD) به کودکانی اطلاق می شد که مدام در جنب و جوش و پیرو محرکات آنی بودند. اکنون این دو تعریف در یک طیف قرار گرفته و گسترده شده است (ADD/ADHD).

 اختلال کمبود توجه و بیش فعالی در ظاهر ممکن است در مورد بسیاری از کودکان صدق کند، به همین دلیل والدین باید با کسب اطلاعات راجع به این اختلال و مشورت با متخصصین فن رفتار مناسبی را در مورد کودک خود اتخاذ کنند. برای نمونه والدین باید توجه داشته باشند که بر اساس مشکلات خاص کودک در یک محیط نمی توان تشخیص داد که او مبتلا به این اختلال است. رفتار کودک باید در محیطهای دیگر غیر از محیط خانه هم ارزیابی شود تا با تشخیص صحیح، روش درمان صحیحی به کار گرفته شود. یکی از کتبی که والدین را در این امر راهنمایی می کند کتبی است تحت عنوان «کلیدهای آموختن درباره کودکان کم توجه و بیش فعال».

این کتاب یک جلد از مجموعه کتاب های کلید های تربیت کودکان و نوجوانان می باشد و در 292 صفحه توسط ترانه بهبهانی به زبان فارسی ترجمه و به چاپ رسیده است. نویسنده کتاب دکتر لیندا سونا یک روان پزشک آمریکایی و متخصص اختلالات رفتاری کودکان است. او که خود در دوران کودکی از مشکل کمبود توجه و بیش فعالی رنج برده است، به خوبی این اختلال را تحلیل کرده و عوامل موثر در بروز آن را شناسایی و راه حلهای کاربردی و موثری را پیشنهاد می کند. روش نویسندگان مجموعه کلید های تربیت کودکان و نوجوانان، آموزش شیوه های عملی به والدین است. در نتیجه هر کتاب از فصل های متعددی تشکیل شده است که هر فصل به توضیح یک روش کلیدی می پردازد. دیگر خصوصیت کتاب های تالیف شده در این مجموعه، زبان ساده و قابلیت استفاده عملی برای والدین است. این مجموعه به والدین کمک می کند فرزندان خود را مطابق نیاز های متنوع و فزاینده جامعه امروز پرورش دهند.

 از مشخصه های واضح کودکان مبتلا به این اختلال این است که کودک پیوسته در جنب و جوش است، نمی تواند بیش از چند دقیقه روی موضوعی خاص تمرکز کند یا نخست دست به عمل می زند و بعد فکر می کند. این کتاب در بیست فصل به شرح این موارد و تمامی مواردی که دانستن آن ها برای والدین لازم است اشاره می کند و یک مجموعه کامل برای آشنایی، تشخیص و درمان این اختلال می باشد. از خصوصیات جالب این کتاب اشاره به وجوه مثبتی است که کودکان مبتلا به این نوع اختلال از آن ها بهره مند هستند، برای نمونه در فصل شش نویسنده کتاب این کودکان را سرشار از خلاقیت میداند و آنها را نابغه خلاق می نامد. در پایان کتاب نیز سوالاتی مطرح شده است که ممکن است کودکان از والدینشان بپرسند و پاسخ های آن نیز به صورت کوتاه و قابل فهم برای کودکان آورده شده است.

تاکید نویسنده در درمان، بر درمان های غیر دارویی است و یکی از بدترین مضرات داروی ریتالین را تحلیل رفتن لب پیشانی به مرور زمان می داند. نویسنده برخلاف برخی که اهمیت چندانی به رژیم غذایی نمی دهند، معتقد است بر اساس تحقیقات، بیشتر نشانه های ADD/ADHD در کودکان و مشکلات آنها در یادگیری از تغذیه نامناسب، سوء تغذیه، پرخوری و حساسیتها ناشی می شود. او می نویسد: مطالعات نشان داده است که تغذیه مناسب در سه چهارم کودکان بیش فعال و کم توجه تأثیری به اندازه داروی ریتالین دارد(ص 37). ثابت شده است که مشکلات تغذیه دلیل اصلی بروز ADD/ADHD است (ص 70).

از آنجایی که نویسنده این کتاب را در فضای فرهنگی خاص خود نوشته است، در پایان لازم است نکاتی را به عنوان ارزیابی متذکر شویم. البته ما توجه داریم که ذکر بسیاری از این موارد با تکیه بر فرهنگ اسلامی ایرانی خوانندگان، قابل اعتنا نیست، چرا که معتقد هستیم خواننده زیرک هنگام برخورد با این موارد با تحلیل مبتنی بر فرهنگ ارزشمند خود به بی اهمیتی و ضعف آن پی خواهد برد. برخی از این موراد به شرح ذیل می باشند:

یکی از این موارد استفاده از نامهای غربی در کتاب هایی اینچنینی است که به نظر می رسد گریزی از آنها نیست. البته هیچگاه خواننده آگاه کتاب تحت تأثیر این نامها قرار نخواهد گرفت و فرزند خود را به این نامها نامگذاری نخواهد کرد. (مثلاً نامهایی مانند آنجلیکا، فردریک، تام و . . .  در صفحه 26، 93، 75 و . . . )

مورد دیگری که باید اشاره کنیم این است که در این کتاب مانند بسیاری از کتابهایی که در فضای فرهنگی غرب نوشته شده اند، موضوع موسیقی و رواج آن حتی در بین کودکان خردسال امری عادی می باشد؛ مثلاً در صفحه 99 عنوان شده « به او گوشی بدهید تا بتواند موسیقی را با صدای بلند گوش کند». البته خواننده زیرک می داند که اگرچه ما در فرهنگ اسلامی ایرانی خود قائل به موسیقی حلال هستیم ولکن با وجودآداب و سنن ارزشمند بسیار زیاد در فرهنگ غنی خود، نوبت به ترویج موسیقی و آموزش آن به فرزندان نمی رسد. (مربوط به صفحه 83،85، 99، 101،102، 276، 277، و...).

برخی از رفتارهای اشاره شده در کتاب مخصوص فرهنگ غربی است و تناسبی با فرهنگ اسلامی ایرانی ما ندارد. برای نمونه در صفحه 242 عنوان شده «خودکشی ها و تیر اندازی ها در مدرسه نتیجه غم انگیز این انزوای اجتماعی است» و یا در صفحه 281 آمده است که «پس از مصرف مواد مخدر یا الکل نباید کنار کودک خوابید». واضح است که رفتارهایی مثل مصرف الکل توسط والدین و تیر اندازی در مدارس کشور ما، با فرهنگ اسلامی ما ناهمگون است.

در برخی از مطالب کتاب نویسنده با الهام از مکتب رفتارگرایی انسان را تا حد حیوان پایین آورده است و رفتارهای انسانی را نظیر رفتارهای حیوانی می داند. (مربوط به صفحه 158 و 264)


  1. کمی قرار برای یک بی قرار؛ بیش فعالی کودکان و راه های درمان آن، سید مصطفی دیانت مقدم، نشر: موسسه امام خمینی ره

  2.  

معرفی کتاب:

کتاب حاضر با موضوع بیش فعالی کودکان و راه های درمان آن، «کمی قرار، برای یک بی قرار» نام دارد که در 53 صفحه توسط «سید مصطفی دیانت مقدم»نوشته شده است. قابل ذکر است که عنوان کتاب با تأمل خاصی انتخاب شده است که قابل تحسین می باشد. نویسنده در این کتاب سعی دارد تصویری نسبتا روشن از ماهیت، ویژگی ها، علل بیش فعالی و برخی مباحث مربوط به آن ارائه دهد، و نیز به برخی روش های درمان این اختلال اشاره می کند.

کتاب شامل چهار فصل می باشد که در فصل نخست (بیش فعالی و بیش فعالان را بیشتر بشناسیم) به تعریف بیش فعالی می پردازد و بعد از آن به ویژگی های اصلی اختلال بیش فعالی اشاره می کند، که شامل سه ویژگی می باشد. سپس به این امر می پردازد که چگونه می توان به این موضوع پی برد که آیا کودکی که با آن مواجهیم بیش فعال است یا نه؟

در فصل دوم، نویسنده به انواع بیش فعالی و عوامل آن می پردازد و عللی را برای این اختلال بر می شمارد. فصل سوم به بحث درمان بیش فعالی اشاره دارد. در این فصل ابتدا به انواع درمان اشاره می کند که شامل درمان روانشناختی و دارو درمانی می شود و بعد از آن به دارو درمانی و عوارض آن می پردازد. در ادامه به درمان روانشناختی اشاره دارد که وظایفی را برای والدین و مربیان بیان می دارد.

فصل چهارم کتاب ( بیش فعالی در بزرگسالی و کودکی) به نشانه های بیش فعالی در بزرگسالی اشاره دارد و بعد از آن به این مسأله می پردازد که با برادر یا خواهر بیش فعال باید چگونه رفتار کرد.

در کل می توان گفت کتاب با توجه به حجم کم، مباحث مفید و کاربردی را مطرح کرده است و از چند زاویه به این بیماری پرداخته است و قلم روان نویسنده این امکان را به مخاطب عام می دهد تا از مطالب کتاب استفاده ببرد.


  1. سیر تا پیاز بیش فعالی (علی همتیار) نشر مختومقلی فراغ

  2.  

معرفی کتاب:

کتاب حاضر با عنوان  «سیر تا پیاز بیش فعالی» نوشتۀ علی همت یار همان طور که از عنوان کتاب هم استفاده می شود، راهنمای رفتار با کودکان بیش فعال است. ریز موضوعاتی که در کتاب به آن ها پرداخته شده است و در قسمت شناسه هم به آن ها اشاره شده است، عبارت از، کودکان پر تحرک، کودکان پر تحرک-- آموزش و پرورش و کم توجهی در کودکان پر تحرک می باشد. هر چند زندگی بیش فعالان دارای مشکلاتی  است، هم برای خودشان و هم برای والدین، مربیان و همۀ آن هایی که با آن ها در ارتباطند، اما آنها هم، همچون سایر افراد حق زندگی و استفاده از لحظه ها و موقعیت ها را دارند. از جمله کسانی که بسیار با آن ها در ارتباطند، والدین و معلمان هستند، لذا والدین این کودکان همواره سؤالات فراوانی را پیرامون این اختلال در ذهن دارند که غالباً پاسخ کامل و مناسبی هم دریافت نمی کنند. این کتاب دارای چهار بخش است که در آن سعی شده است ضمن رعایت نظم و پیوند بین بخش ها، مطالب و دستورالعمل های لازم برای اجرا و استفاده هم داده شود. کتاب «سیر تا پیاز بیش فعالی» توسط انتشارات مختومقلی فراغی به چاپ رسیده است.

ضرورت بحث این موضوع و تألیف کتاب را می توان از دو جهت علمی و دیگری ضرورت از نظر مؤلف بررسی کرد. در ضرورت بحث از دیدگاه علمی می توان اذعان داشت یکی از بحث هایی که در ارتباط با خانواده ها و معلمان است و راهکارهای ویژه و علمی را می طلبد، همین بحث از بیش فعالی و خصوصیات همراه آن است. البته این بحث دارای تاریخچه ای است که به صورت علمی به سال 1845 بر می گردد. در نتیجه زمانی که این مخلوقات الهی را مشاهده می کنیم و از طرفی دیگر متأسفانه راهکارهای صحیح برخورد با آن ها را نمی دانیم و یا اگر می دانیم به خوبی استفاده نمی کنیم، تألیف چنین کتابی ضروری به نظر می رسد. مؤلف هم گویا با توجه به علمش در این موضوع نگارش کتابی در این زمینه را ضرورتی تلقی کرده است.

یکی از مهم ترین قسمت های کتاب، بخش اول است. که در آن تاریخچه بیش فعالی، تعریف اختلال بیش فعالی- کم توجهی، علائم، تشخیص، علت بیش فعالی و برخی مشکلات همراه با آن مطرح می گردد. که در این مجال تعریف آن لازم به نظر می رسد. در تعریف آن گفته اند: اختلال  کم توجهی- بیش فعالی، یک اختلال رفتاری رشدی شایع است که یک وضعیت پیچیده عصبی- رشدی بر اساس وجود الگوی پایدار نقص توجهی و یا تکانشگری  است که  بین 3 تا 5 درصد کودکان را مبتلا می کند. این اختلال به عملکرد خانوادگی، اجتماعی و تحصیلی کودک آسیب می رساند، و تشخیص آن بیشتر از طریق افت تحصیلی شدید، بی قراری و پرخاشگری کودک در دوران دبستان می باشد. البته بهترین راه برای تشخیص بیش فعالی مراجعه به متخصص اعصاب و روان کودک و نوجوان یا روان شناس است. و زمان تشخیص آن معمولاً از سه سالگی به بعد است. از جمله مشکلات توأم با بیش فعالی می توان به اختلال سلوک و بی اعتنایی مقابله ای، اختلال خلق(مانند افسردگی)، اختلال اضطرابی و از همه رایجتر ناتوانی در یادگیری اشاره نمود. در بخش دوم کتاب هم روش های ارزیابی که مقدمه و جزئی از مداخلات و درمان است به همراه طرح درمانی(که نمونه آن در کتاب هم آورده شده است) و مداخلات درمانی و سیر آن ارائه گشته است. در رابطه با درمان بیش فعالی که بخش سوم کتاب را به خود اختصاص داده است ذکر این نکته لازم است که روش های درمانی متشکل از دارو درمانی، شناخت درمانی، رفتار درمانی و ... است.  از جمله مداخلات شناختی می توان به روش تعلیم خودآموز کلامی(خودآموزش دهی) است که کودک با استفاده از کلام درونی به «خود نظم بخشی» می پردازد. در رفتار درمانی به دنبال افزایش رفتار مناسب و مطلوب هستیم، لذا از روش هایی همچون تقویت مثبت(تقویت رفتار خوب) و روش های ایجاد رفتار مطلوب مانند اقتصاد ژتونی استفاده می شود. البته در بطن کتاب سایر روش های درمانی مانند بازی درمانی و خانواده درمانی و سایر روش ها هم آمده است که به آن ها مفصلاً پرداخته شده است.

لازم است در قسمت نقاط قوت کتاب به چند ویژگی مهم اشاره نماییم. ویژگی برجستۀ این کتاب این است که مطالب آن به صورت راهنمای عملی و گام به گام تدوین شده است و مؤلف در عین حال که مباحث تئوری و نظری را طرح کرده است، فعالیت های عملی را به خواننده ی کتاب پیشنهاد می دهد. همچنین از جملۀ نقاط قوت دیگر کتاب، قابل تطبیق بودن با فرهنگ های مختلف است. و همچنین در آن از مطالب بسیار مفید و کاربردی استفاده شده است.  از لحاظ محتوا هم می توان به علمی بودن مطالب و همچنین ارائۀ راهکارهایی مناسب اشاره نمود. نکتۀ قابل توجه دیگر آدرس دهی ها، آوردن منابع،  و استفاده از نمونه کارت ها، مقیاس ها و آزمون ها و تمرینات است.

نقد های این کتاب را می توان در قالب نقدهای ساختاری و محتوایی عنوان نمود. نقدهای ویراستاری در مواردی در کتاب قابل مشاهده است که از آن جمله می توان به خطای ویراستاری در صفحۀ 30 که در آن بین یک کلمه فاصله به اشتباه انداخته شده است، همچنین صفحۀ 66 که در جملۀ (او برای کارهایی که انجام می دهد) «که» جا مانده است، در صفحۀ 68 هم اشتباه ویراستاری وجود دارد و یا در صفحۀ 111 در پاراگراف دوم یک معلم اضافی نوشته شده است. یکی دیگر از نکات قابل تأمل در نقد محتوایی است، که می توان به استفاده از اصطلاح نامأنوس مانند «برج خشمگین ساکس» اشاره نمود.  ضمن این که صفحۀ 26 کتاب بد چاپ شده است.

در آخر می توان اذعان داشت که این کتاب می تواند برای والدین، معلمان، درمانگران، مشاوران و کلیۀ آنان که دغدغۀ رفتار با بیش فعالان را دارند، کارگشاست.


  1. کلیدهای پرورش کودکان مبتلا به اختلال کمبود توجه (باری ای مک نامارا ترجمه فریبا مقدم

معرفی کتاب:

یکی از اختلالات شایع در دوران کودکی اختلال کمبود توجه  Attention-Deficit Disorderو بیش فعالی Attention-Deficit Hyperactivity Disorder می باشد. در گذشته عبارت اختلال کمبود توجه (ADD) در مورد کودکانی به کار برده می شد که در اعمالشان بی توجه و بی نظم و در فعالیتهای فکری مستمر، مثل انجام تکالیف مدرسه ضعیف بودند. اختلال کمبود توجه و بیش فعالی (ADHD) به کودکانی اطلاق می شد که مدام در جنب و جوش و پیرو محرکات آنی بودند. البته اصطلاحات دیگری نیز وجود دارد که همه آنها به انواع مختلف اختلال کمبود توجه اشاره دارند، به همین دلیل اصطلاح «اختلال کمبود توجه» فراگیرترین اصطلاح است. در حال حاضر، اصطلاحات «اختلال کمبود توجه بیش فعالی» و «اختلال کمبود توجه» هر دو توسط متخصصان به کار می رود.

اختلال کمبود توجه در ظاهر ممکن است در مورد بسیاری از کودکان صدق کند، به همین دلیل والدین باید با کسب اطلاعات راجع به این اختلال و مشورت با متخصصین فن رفتار مناسبی را در مورد کودک خود اتخاذ کنند. برای نمونه والدین باید توجه داشته باشند که بر اساس مشکلات خاص کودک در یک محیط نمی توان تشخیص داد که او مبتلا به این اختلال است. رفتار کودک باید در محیطهای دیگر غیر از محیط خانه هم ارزیابی شود تا با تشخیص صحیح، روش درمان صحیحی به کار گرفته شود. رایج ترین خصوصیات کودکان مبتلا به اختلال کمبود توجه بیش فعالی، حواس پرتی و تکانشی بودن است. یکی از کتبی که والدین را در این امر راهنمایی می کند کتابی است تحت عنوان «کلیدهای پرورش کودکان مبتلا به اختلال کمبود توجه».

این کتاب یک جلد از مجموعه کتاب های کلید های تربیت کودکان و نوجوانان می باشد و در 213 صفحه توسط فریبا مقدم به زبان فارسی ترجمه و به چاپ رسیده است. نویسنده کتاب باری ای.مک نامارا، استادیار آموزش استثنایی در کالج دولینگ است. مقالات او درباره ناتوانی های یادگیری به دفعات در مجلات آموزشی به چاپ رسیده است. او همچنین نویسنده کتاب درسی درباره ناتوانی های یادگیری است. نویسنده همکار این کتاب، فرانسیس جی.مک نامارا مدد کار اجتماعی مدارس و و یراستار مجله دوقلوهاست. روش نویسندگان مجموعه کلید های تربیت کودکان و نوجوانان، آموزش شیوه های عملی به والدین است. در نتیجه هر کتاب از فصل های متعددی تشکیل شده است که هر فصل به توضیح یک روش کلیدی می پردازد. دیگر خصوصیت کتاب های تالیف شده در این مجموعه، زبان ساده و قابلیت استفاده عملی برای والدین است. این مجموعه به والدین کمک می کند فرزندان خود را مطابق نیاز های متنوع و فزاینده جامعه امروز پرورش دهند.

از مشخصه های واضح کودکان مبتلا به این اختلال این است که کودک پیوسته در جنب و جوش است، نمی تواند بیش از چند دقیقه روی موضوعی خاص تمرکز کند یا نخست دست به عمل می زند و بعد فکر می کند. از خصوصیات حاکم بر کتاب این است که نویسنده حالات روانی و آشفتگی های والدین این کودکان را در نظر گرفته است و سعی کرده است تا مطالب را در جهت افزایش اطلاعات آنان ارائه نموده تا آسایش روانی آنان فراهم شود. نویسنده بیشتر بر اختلال کمبود توجه تاکید دارد و آن را از بیش فعالی جدا می داند. از بخش های قابل توجه کتاب فعالیت های فوق برنامه برای این کودکان می باشد. این فعالیت ها، مانند عضویت در باشگاه ها؛ اردو؛ تفریحات و استعدادهای ویژه، می تواند برای این دسته از کودکان بسیار مفید باشد. در این کتاب که مشتمل بر شش بخش است، می توان برای بسیاری از سوالات در مورد این کودکان از جمله تفاوت این اختلال با اختلال ناتوانی در یادگیری، روش تشخیص این اختلال، روشهای درمان این اختلال، انواع داروها و نیز آینده این کودکان، پاسخ یافت.

از آنجایی که نویسنده، این کتاب را در فضای فرهنگی خاص خود نوشته است، در پایان لازم است نکته ای را به عنوان ارزیابی متذکر شویم. البته ما توجه داریم که ذکر این مورد با تکیه بر فرهنگ اسلامی ایرانی خوانندگان، قابل اعتنا نیست، چرا که معتقد هستیم خواننده زیرک هنگام برخورد با چنین مواردی با تحلیل مبتنی بر فرهنگ ارزشمند خود به بی اهمیتی و ضعف آن پی خواهد برد. نکته ای که قصد ذکر آن  را داریم این است که در این کتاب مانند بسیاری از کتابهایی که در فضای فرهنگی غرب نوشته شده اند، موضوع موسیقی و رواج آن حتی در بین کودکان خردسال و دارای اختلال روانی امری عادی می باشد؛ مثلاً در فصل هفده کتاب از آلات موسیقی، گوش دادن به موسیقی و کلاسهای موسیقی به عنوان تشویق برای کودکان مبتلا به اختلال کمبود توجه سخن به میان آمده است. البته خواننده زیرک می داند که اگرچه ما در فرهنگ اسلامی ایرانی خود قائل به موسیقی حلال هستیم و لکن با وجود مشوقهای ارزشمند بسیار زیاد در فرهنگ غنی خود، نوبت به ترویج موسیقی و آموزش آن به فرزندان نمی رسد. (مربوط به صفحه 92، 93، 94، 95، 99، 141، 176 و...)


  1. کلیدهای برخورد با ناتوانی در یادگیری (باری ای مک نامار)

معرفی کتاب:

کتاب «کلید های برخورد با نا توانی در یادگیری» یک جلد دیگر از مجموعه کتاب های کلید های تربیت کودکان و نوجوانان است. این مجموعه کتاب ها که توسط موسسه ی انتشارات صابرین چاپ و منتشر می شود در زمینه های مختلفی از جمله روان درمانی، آموزش مهارتها، تربیتی و ... قلم می زند. نویسندگی این جلد بر عهده ی «باری ای و فرانسین جی مک نامارا» بوده است . باری ای مسئول بخش آموزش دانشکده دالینگ بوده و فرانسین یک مدد کار اجتماعی در امور آموزش است. در سوابق این دو، تالیف کتابی دیگر با عنوان« کلید های تربیت کودکان دارای اختلال کمبود توجه» به چشم می خورد.

طبق گزارشات علمی، هنوز علت دقیق بروز مشکل ناتوانی در یادگیری مشخص نشده است اما کارشناسان دو علت احتمالی برای این ناهنجاری ذکر می کنند: اختلال در دستگاه عصبی مرکزی و عوامل ژنتیکی.

بخش اول این کتاب به تعریف ناتوانی در یادگیری، علل و رواج آن، و خصوصیت های آن می گذرد. هر چند تعاریف متعددی از نا توانی در یادگیری ارائه شده است اما آنچه این کتاب در نهایت آن را می پذیرد که البته همین هم خالی از نقد دانشمندان نمی باشد این است که ناتوانی در یادگیری عبارتی کلی است و به گروه ناهمگنی از اختلالات اطلاق می شود که از طریق اشکالات مهمی در کسب و لستفاده از قوه ی شنوایی، تکلم، خواندن، نوشتن، برهان یا توانایی در ریاضیات ظاهر می شود و ...

ویژگیهای اصلی برای کودکان ناتوان در یادگیری وجود دارد که نویسنده در مورد آن ها توضیح می دهد؛ این ویژگی ها عبارتند از: مشکلات حرکتی، کمبود های ادراکی، کمبود توجه، ناتوانایی های حافظه، اختلالات زبانی، اختلالات ادراک اجتماعی و پوشش هیجانی.

در ادامه و در بخش دوم اطلاعاتی را در مورد این که مشخص شود که آیا فرزند شما در یادگیری ناتوان است یا نه در اختیار والدین قرار می دهد. در حقیقت این بخش به دنبال پاسخ این پرسش است که اگر احتمال دهیم که فرزندانمان در یاد گیری ناتوان است و فکر کنیم که ممکن است به خدمات آموزشی استثنایی نیاز داشته باشند اولین گام در این راه چیست؟ در این کتاب اولین گام را ارزیابی کودک معرفی می کند و این ارزشیابی را بر عهده ی گروهی که شامل کارشناسان زبان و گفتار درمانی، روان شناس مدرسه، کارشناس کار درمانی، کارشناس فیزیوتراپی و عده ای دیگر از متخصصین، می گذارد.

بخشی از این ارزیابی که باید انجام گیرد، ارزیابی روانی کودک است که الزاما توسط روان شناس بالینی یا تحصیلی انجام می گیرد. به طور کلی از رایج ترین آزمون های انفرادی که در این ارزشیابی مورد استفاده قرار می گیرد عبارتند از: سنجش هوش استنفورد بینه و سنجش های وکسلر.

در آخر همین بخش به یک جمع بندی نکات و نتیجه گیری می رسد که در این مرحله باید مشخص شود که آیا مشکل ناتوانی در یادگیری در کیس مورد نظر وجود دارد یا نه.

بخش سوم به آموزش کودکی که در یادگیری ناتوان است می گذرد. در این قسمت موضوعاتی در مورد تحصیلات کودکان ناتوان در یادگیری به منظور کمک به والدین و اولیای مدرسه ارائه می شود تا بتوانند همکاری لازم را با هم داشته باشند.

بخش های پایانی به یادگیری کودک ناتوان در خانه و در اجتماع می پردازد. در این جا آموزش هایی در اختیار والدین قرار می گیرد تا بتوانند رفتار موثری در خانه در قبال فرزندانشان داشته باشند. از آن جایی که ورود این کودکان در اجتماع با مشکل همراه خواهد بود، لذا روش هایی که موفقیت و شرکت رضایت بخش او را در اجتماع تضمین می کند ارائه می شود.

تذکری در اواخر این کتاب به والدین این کودکان می دهد که مربوط به درمان هایی است که پشتوانه ی علمی ندارد و جزء درمان های عامیانه محسوب می شود. سه روشی که در حال حاضر مورد توجه قرار گرفته است و در جامعه ی علمی، اعتباری برای آن قائل نیستند عبارتند از: آموزش حساسیت شبانگاهی که در این روش از لنزهای رنگی به منظور اصلاح حساسیت نور استفاده می شود، آموزش دیداری و رژیم غذایی که این روش پبشنهاد می داد که از مصرف مواد افزودنی غذایی پرهیز شود.

دو نکته در این کتاب قابل توجه است اول این که مطالب و قوانین این کتاب بر اساس قوانین آموزشی امریکا طراحی و تدوین شده است. و دوم این که بین فضای فکری نویسنده و خواننده تفاوت وجود دارد که خواننده مراقب مطالبی که برخاسته از فرهنگ غربی است خواهد بود. مثلا نویسنده در صفحه ی 90  وقتی از خدمات پشتیبانی برای کودکان ناتوان در یادگیری صحبت می کند، از رقص درمانی اسم می برد در حالی که رقص در آموزه های اسلامی ممنوع می باشد.


  1. کلیدهای برخورد با ترس در نوجوانان (هانس مورشیتسکی، لیلا لفظی، نشر: صابرین

معرفی کتاب:

کتاب حاضر با عنوان "کلیدهای برخورد با ترس در نوجوان" یک جلد از مجموعه کتاب های کلید های تربیت کودکان و نوجوانان می باشد و در 178 صفحه به چاپ رسیده است. این کتاب توسط لیلا لفظی به فارسی ترجمه شده است. روش نویسندگان مجموعه کلید های تربیت کودکان و نوجوانان، آموزش شیوه های عملی به والدین است. در نتیجه هر کتاب از فصل های متعددی تشکیل شده است که هر فصل به توضیح یک روش کلیدی می پردازد. دیگر خصوصیت کتاب های تالیف شده در این مجموعه، زبان ساده و قابلیت استفاده عملی برای والدین است. این مجموعه به والدین کمک می کند فرزندان خود را مطابق نیاز های متنوع و فزاینده جامعه امروز پرورش دهند.

کتاب حاضر با در نظر گرفتن شرایط خاص نوجوانان، به ترس  و بیماری های ناشی از آن اشاره می کند. در ضمن راه های گوناگون غلبه بر ترس نیز معرفی شده اند. این کتاب با توجه به شرایط خاص نوجوانان، شرایط روانی حاکم بر آنان را به خوبی بیان نموده و سبب می شود والدین، مربیان و کسانی که با آن ها سروکار دارند، بهتر درکشان کرده و از حالات روانی مسلط بر آن ها آگاه شوند. این کتاب صرفا رویکرد درمانی ندارد و علاوه بر اشاره به درمان هایی برای ترس، مواردی را نیز برای پیشگیری از بروز چنین حالاتی در بر دارد. در ضمن به حالات فیزیولوژیکی، شناختی و رفتاری فرد هنگام ترس اشاره می کند و ترس طبیعی را از ترس مرضی (فوبیا) متمایز می سازد. مفاهیمی چون ترس های اجتماعی، ترس از مدرسه، ترس از امتحان، ترس های متغیر و دیگر موارد را می توان در این کتاب ملاحظه نمود.


  1. ترسی بود ترسی نبود؛ ترس کودک، عوامل، راهکارهای پیشگیری و درمان، حسین امیری، نشر: موسسه امام خمینی ره

معرفی کتاب:

ترسی بود ترسی نبود» عنوان کتابی است که به یکی از مشکلات رایج کودکان مخصوصا کودکان کم سن و سال اشاره می کند، ترس و وحشت کودکان ارتباط مستقیمی به شیوه فرزندپروری والدین دارد.

تعریفی که می توان از ترس ارائه نمود به اینصورت است که احساسی است که در برابر چیزی که خطرناک شمرده می شود پدید می آید، این احساس معمولا آدمی را به گرفتن حالتی دفاعی و یا گریختن از صحنه وادار می کند. معمولا ترس با اضطراب تفاوت ظریفی دارد یکی از تفاوت های آن را می توان در این مسئله دانست که منبع ترسمعمولا مشخص و معین می باشد برخلاف اضطراب که منبع آن مبهم است و اینکه ترس معمولا از علتی خارجی نشأت می گیرد همین دو نکته در مورد ترس می تواند راهنمای خوبی در شناخت منبع ترس های کودکان باشد.

موضوع این کتاب بیش تر از اینکه ترس را شامل شود، هراس را در برمی گیرد، هراس ترس های غیر منطقی و ناموجه و افراطی کودکان می باشد که اواع ختلفی دارد در این کتاب ما با هراس های خاص(ساده) هراس اجتماعی و وسعت هراسی آشنا می شویم. در ادامه به علل ترس های کودکان از جمله شرطی شدن کودک، تقلید و مشاهده، شیوه های نادرست تربیتی، شناخت های غلط کودک و....نیز اشاراتی مختصر می گردد.

فصل بعدی کتاب به بررسی روش های پیشگیری از ترس کودکان اشاره می کند. آخرین مباحثی که در این کتاب با آنها مواجه می شویم شیوه های درمان ترس های کودکان مورد بررسی قرار می گیرد . عمده مباحث کتاب نیز در فصل سوم کتاب قرار دارد. برخی از شیوه های درمان ترس های کودکان شامل حساسیت زدائی منظم، مواجهه، الگوگیری، تمرین رفتاری، اگاهی دادن و اصلاح تصورات نادرست، شرطی زدائی، بازی درمانی می باشد.


  1. ترس ها و اضطراب های دوران کودکی، ماندانا سلحشور، نشر: پنجره

معرفی کتاب:

کتاب «ترس ها و اضطراب های دوران کودکی» از سری کتاب های تربیت کودکان و نوجوانان نشر پنجره می باشد. مولف این کتاب ماندانا سلحشور است که عمده تالیفات وی در حوزه ی کودکان می باشد. این بار وی موضوع مورد بحثش درباره ی ترس و اضطراب های دوران کودکی و علل و راهکارهای درمانی آن می باشد.

ترس هاي کودکان همزمان با رشد مهارت ها و توانايي هاي ذهني، حرکتي، شناختي و اجتماعي شان کاهش مي يابد. رايج ترين ترس ها و دلشو ره هايي که کودکان بر حسب سنين مختلف با آنها مواجه اند و در اين کتاب به آنها اشاره مي شود و برخي از آنها عنوان فصول چند گانه ي اين کتاب را نيز به خود اختصاص داده است عبارتند از: ترس از بيگانگان؛ تولد تا يک سالگي.دلشوره ي جدايي؛ يک تا دو سالگي. ترس از جانوران، ترس از صداهاي بلند، ترس از موجودات خيالي، ترس از سايه و ترس از مرگ ؛ دو تا چهار سالگي. ترس از تاريکي، ترس از گمانه هاي ذهني، ترس از کابوس ديدن، ترس از جدايي پدر و مادر و..؛ چهار تا شش سالگي. ترس از مدرسه و ترس از اجتماع ؛ هفت تا ده سالگي.

در ابتداي سخن،کلياتي درباره ي ترس و دلشوره در کودکان را از نظر مي گذراند و در همين جا به عوامل موثر در ايجاد دلشوره، نشانه هاي ترس و دلشوره ي کودکان و روش هاي کاهش آن اشاره مي کند. عواملي که به ايجاد دلشوره منجر مي شود بي شمارند اما  در اين کتاب به برخي از آنها اشاره مي کند؛ از جمله ي آنها : سخت گيري هاي بي مورد، تنبيه کردن شديد، مسخره کردن پياپي، ناديده گرفتن و طرد کودک، پيدايش باور نا امني و بي اعتمادي، سرزنش کردن و انديشه ها و باور هاي نادرست.

در ادامه به متداول ترين نشانه هاي اين مشکل پرداخته و براي پيشگيري و کاهش و از بين بردن ترس و دلشوره روش ها و نکاتي را بيان مي کند. برخي از اين روش ها بر مبناي افزايش آگاهي و شناخت و برخي رفتاري است مانند خواندن داستان هاي حماسي و ماجرا جويانه، خود داري از تهديد فرزندان، حرف زدن درباره ي احساس ترس خود و ...و برخي ديگر از اين روش ها، آموزش تکنيک هايي است که کاهش ترس و دلشوره را در کودکان به دنبال دارد؛ مثلا روش آرام نفس کشيدن، روش آرام سازي ذهن، روش آرام سازي خود، روش آرام سازي عضلاني، روش حل مسئله و روش حساسيت زدايي.

وقتي درباره ي ترس از بيگانگان صحبت مي شود، مولف  راه کارهايي را براي کنترل آن بيان مي کند؛ فرصت دادن براي آشنايي، پذيرش درماندگي و ناتواني کودک، ايجاد امنيت و آراش براي او، در ميان گذاشتن مشکل با اعضاي خانواده، آشنايي تدريجي با انسان ها و مکان هاي جدي، جلب اعتماد کودک، و اجتماعي بار آوردن او بخشي از اين راهکار ها مي باشد.

يکي از بخش هاي اين کتاب اختصاص به دلهره ي جدايي دارد. اين نوع ترس نزديک هشت ماهگي به بعد بروز مي کند يعني زماني که آنان هنوز به ثبات و پايداري انسان ها و اشيا پي نبرده اند و گمانشان بر اين است که زماني که کسي يا چيزي که از جلوي ديدشان دور شد، ديگر وجود ندارد. اين دلهره نزديک پانزده ماهگي به اوج خود مي رسد و از آن پس کم کم کاهش مي يابد. نشانه هايي در رابطه با دلهره ي جدايي از پدر و مادر وجود دارد که با مراجعه به اين بخش، به  تفصيل از اين نشانه ها صحبت خواهد شد. جلب اعتماد کودک، تمرين تنهايي و بازگشت دوباره، آشنايي با موقعيت هاي جديد، عمل کردن به قول ها و وعده ها، انجام بازي هايي مانند قايم باشک، آموزش خدا حافظي و ... از جمله روش هايي است که براي کاهش و جلوگيري از ترس و دلهره ي جدايي کاربرد دارد.

حتما خوانندگان به برخي نکات و تفاوت هاي فرهنگي در اين کتاب، التفات دارند؛ اين کتاب در فضاي غير بومي و غير اسلامي نگاشته شده است و وقتي مطالب، به ترس از جانوران مي رسد، (ص60)حيواناتي را مانند سگ و خرگوش و خوکچه را از جانوران خانگي مي شمرد، در حالي که نگه داشتن اين نوع حيوانات در خانه و ورود آنها به زندگي مسايلي را به دنبال دارد که با پاکي و پاکيزگي خانه و محل زندگي  منافات دارد.

اضافه بر آن، در روش هايي که براي درمان ترس از مدرسه (ص122) توصيه اي مي کند که براي پرهيز از پرخاشگري، از روش هاي آرام سازي مانند يوگا استفاده شود. در بهره برداری از این روش، ضمن این که از مزایای آن استفاده می شود باید مراقب مضرات آن نیز بود


  1. کلیدهای مقابله با اضطراب در کودکان و نوجوانان (کاتارینا مانا سیس ترجمه فرناز فرود نشر صابرین

معرفی کتاب:

کتاب « کلیدهای مقابله با اضطراب در کودکان و نوجوانان»  تالیف دکتر کاتارینا ماناسیس است ایشان روان‌شناس کودک می‌باشد، این کتاب توسط خانم فرناز فرود ترجمه شده است. کتاب شامل راهنمای‌های کاربردی است که به والدین کمک می‌کند اضطراب را در کودک خود تشخیص دهند و نیز راهکارهای مناسب در زمینه چگونگی کمک به کودک در میان خانواده و در محیط مدرسه ارائه  می‌دهد. مخاطب کتاب پدر و مادرهای همه کودکانی می‌باشد که حساس هستند؛ کم، متوسط یا شدید. مطالب و راهکارهای کتاب به گونه تدوین شده است که برای کودکانی که اضطراب خفیفی دارند، کافی بوده و برای کودکانی که دچار اضطراب شدیدی هستند در کنار درمان تخصصی می‌تواند مفید باشد. ساختار کتاب به شرح می‌باشد: در ابتدا اضطراب‌های دوران کودکی و چگونگی شکل‌گیری آنها بیان می‌شود، در ادامه به روش‌هایی می‌پردازد که پدر و مادرها می‌توانند به کار گیرند و به فرزندان‌شان کمک کنند تا با اضطراب خود روبه‌رو شوند. در ضمن، راه‌هایی برای انتخاب روش‌ها و ترکیب آنها نیز نشان داده می‌شود. سپس برخی رفتارهای خاص ناشی از اضطراب را که در بین کودکان رایج است، شرح می‌دهد و بعد به راه‌های مقابله با هر کدام، با استفاده از روش‌هایی که قبلا ارائه شده، می‌پردازد. در ضمن وقتی اختلال روانی خاصی نیز وجود داشته باشد، نام آن اختلال را هم در آن فصل بیان شده است. سرانجام، به مخاطب شرح داده می‌شود که در ارتباط با خانواده، مدرسه، افراد متخصص و موقیعت‌های اجتماعی گسترده‌تر، چگونه به فرزندشان کمک کنند. در هر فصل، اطلاعات مربوط به موضوع شرح و یکی دو نمونه نشان داده می‌شود و نکات اصلی فهرست می‌گردد. به برخی پرسش‌های متعارف پدر و مادرها هم در آخر هر فصل پاسخ داده می‌شود. یکی از روش‌های که در کتاب برای درمان اضطراب کودکان ارائه شده است حساسیت زدایی می‌باشد که برطرف کردن حساسیت به وضیعت‌های هراس‌آور، به دور روش ممکن است: تماس ناگهانی که غرقه‌سازی نام دارد، تماس تدریجی که حساسیت‌زدایی نظام‌مند نام دارد. از موارد دیگری که کتاب برای درمان اضطراب بیان کرده روش‌هایی است که بر افکار و گفت‌وگوی ذهنی تاکید دارد، اما این روشها لزوما استرس جسمانی را برطرف نمی‌کنند و همچنین گفت‌وگوی ذهنی برای کودکانی که چندان علاقه‌ای به حرف‌زدن ندارند، ممکن است کار سختی باشد. برای این کودکان مفید‌تر می‌باشد که یاد بگیرند هنگام هراس، چه کارهایی بکنند، مانند: تنفس شکمی،رها کردن تدریجی عضلات، نوارهای آرامش‌بخش. مولف معتقد است که حفظ سلامت جسمانی و برنامه‌های منظم، معمولا اضطراب کودک را کاهش می‌دهد و نیروی سازگاری او را بالا می‌برد؛ در بخشی از کتاب به بررسی آثار شناخته شده تغذیه، ورزش و خواب بر اضطراب پرداخته شده است. از آنجایی که برخی کودکان دارو لازم دارند، بخشی دیگر کتاب به بیان داروهای مفید برای اضطراب و اثربخشی و عوارض جانبی هر کدام از آنها اشاره شده است. از امتیازات کتاب این است که مولف بعد از بیان راهکارمتعدد (حساسیت‌زدایی، تشویق کردن، گفت‌وگوی ذهنی سازگاری، آسودگی، انگیزه‌ها، دارو )، برای اینکه والدین دچار سردرگمی در انتخاب‌ آنها نباشد به صورت نموداری به بیان راهکارها پرداخته است که به این صورت‌ می‌باشد: ابتدا تعیین کنید که آیا امکان دارد ترس یا بخشی از آن، واقع‌بینانه باشد یا نه؟؛ وقتی این امکان وجود دارد که آنچه کودک از آن می‌ترسد، پیش بیاید، خطر را بررسی کنید؛ اضطراب ناچیزی که بر کارهای روزانه کودک تاثیری نمی‌گذارد، احتمالا به او آسیب سختی نمی‌زند؛ اگر اضطراب تاثیر زیادی بر کارهای روزانه دارد یا کودک مشتاق است که بر ترس غلبه کند، باید با ترس روبه‌رو شود؛ اگر کودک فاقد مهارت‌های لازم برای روبه‌رو شدن با مورد ترس باشد، ممکن است ابتدا لازم باشد آن مهارت‌ها را به کودک آموزش دهیم و سپس او را با مورد ترس روبه‌رو کنیم؛ پس از آنکه مهارتهای لازم آموزش داده شد، کودک باید بیاموزد که از طریق رویاروی‌های پیاپی، با مورد ترس خود روبه‌رو شود. از مواردی که می‌توان به عنوان نقد بیان کرد این است که علی‌رغم اینکه نکات کاربردی زیادی در کتاب می‌باشد و بیان موارد تئوری و نظری در کتاب زیاد دیده می‌شود. همچنین از موارد دیگر می‌توان به وابسته به فرهنگ بودن اشاره کرد که در بعضی از راهکارها دیده می‌شود.

10.روش های مقابله با کمرویی (گلن اسچیلاردی ترجمه اشرف راضی)

معرفی کتاب:

تقریبا همه افراد، مواقعی در وضعیت های اجتماعی دچار احساس ناراحتی می شوند. در حقیقت، اضطراب اجتماعی و کمرویی، امری کاملا طبیعی است. با این وجود، برخی از افراد، به حدی دچار اضطراب اجتماعی و کمرویی می شوند که زندگی آنها دچار اختلال می گردد و زندگی روزمره شان تحت تأثیر این احساسات قرار می گیرد. اگر شما زیاد از حد راجع به نحوه نگرش و نظر دیگران نسبت به خودتان نگران هستید و یا اینکه سطح بالایی از اضطراب را در وضعیت هایی مثل: مهمانی ها، قرار ملاقات ها، صحبت در جمع، مشاهده شدن توسط دیگران، یا در حین ملاقات افراد جدیدتجربه می کنید، خواندن این کتاب برای شما سودمند خواهد بود. همچنین اگر یکی از اعضای خانواده تان در وضعیت های اجتماعی دچار اضطراب زیادی می شوند، این کتاب به شما کمک خواهد کرد تا فهم بهتری از از چیزی که آنها احساس می کنند، پیدا کنید و نحوه کمک به آنها را بیاموزید.

در ادامه در  مقدمه کتاب می خوانیم این کتاب به چند دلیل می تواند مفید باشد:

1. مطالعات کنترل شده نشان می دهد درمان های توصیه شده در این کتاب اگر توسط پزشک متخصص اجرا شوند کاملا مفید خواهند بود.

2. تحقیقاتی وجود دارد که از تأثیر گذار بودن استفاده از درمان های خودیاری در مورد سایر اختلالات اضطراب، مثل اختلال هراس، حمایت می کند.

3. حداقل اطلاعات مفیدی در رابطه با راهکارهای مژثر غلبه بر کمرویی ارائه می دهد.

خواند این کتاب در صورتی مثمر ثمر خواهد بود که مطالب و تمرین های ارائه شده با سختکوشی دنبال شود.

مباحث کلی کتاب شامل: ( فهم کمرویی و اضطراب اجتماعی، برنامه ریزی برای تغییر، تغییر نحوه تفکر، مواجهه با وضعیت های اضطراب آور، تغییر نحوه برقراری رابطه و بهبود روابط، دارو درمانی، مقابله با طرد، ملاقات افراد جدید، یادگیری با اعتماد به نفس سخنرانی کردن، توقف تلاش به کامل بودن) و جزئیات هر بحث می باشد.

11.کمروئی، خجالت، جسارت و ابراز وجود، اطراب اجتماعی، مهارتهای اجتماعی در کودکان، نوجوانان و بالغین ( سیداصغر ساداتیان انتشارات ما و شما

معرفی کتاب:

کتاب «کمرویی، خجالت، جسارت و ابراز وجود، اضطراب اجتماعی، مهارت‌های اجتماعی در کودکان، نوجوانان و بالغین» تالیف دکتر سید اصغر ساداتیان می‌باشد، ایشان دارای دکترای پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران بوده و برای تحصیل در رشته فوق تخصصی سایکونوروایمیونولوژی در آمریکا به سر می‌برد. کمرویی و انواع اضطراب اجتماعی و در واقع بسیاری از اختلالات رفتاری ریشه در برخی از باورهای غلط و نادرست و فقدان مهارتهای اجتماعی دارد...

نظرات شما
[کد امنیتی جدید]