تاریخ انتشار خبر: 18 آذر 1393 - ساعت 10:54:05
طه حسین

طه حسین

این نوشتار به معرفی طه حسین رمان‌نویس و ادیب مصری اختصاص دارد.

طه حسین  Taha Hussain  رمان‌نویس و ادیب مصری (1889 ـ 1972) طه حسین در روستای عزبة در جنوب قاهره زاده شد، او هفتمین از سیزده فرزند خانواده بود و در شش سالگی بر اثر بیماری چشم نابینا گشت. با وجود نابینائی تحصیلات درخشانی انجام داد و معلومات وسیعی کسب کرد.

 

 

در دانشگاه اسلامی الازهر به تحصیل صرف و نحو و منطق و ادبیات پرداخت، سپس در دانشگاه قاهره به تحصیل ادامه داد و به دریافت درجه دکتری در ادبیات نایل آمد و معرفتی بسیار وسیع درباره تمدن اسلامی و زبان عربی بدست آورد. پس از آن به پاریس سفر کرد و در 1917 از دانشگاه سوربون درجه دکتری در ادبیات دریافت کرد ورساله‌اش را با عنوان مطالعه تحلیلی و انتقادی در فلسفه ابن خلدون بتصویب رساند که بعدها از زبان فرانسوی به زبان عربی ترجمه شد.

 

 

طه حسین در مدت اقامت در فرانسه سخت تحت تأثیر اندیشه‌های اروپائی‌ قرار گرفت، با دختری فرانسوی ازدواج کرد که سراسر زندگی به او وفادار ماند و طه حسین در کتاب الایام از فداکاری‌های او یاد کرده است. طه حسین پس از بازگشت به مصر در 1925 به استادی ادبیات عرب در دانشگاه قاهره و در 1928 به ریاست دانشکده ادبیات و سپس به ریاست دانشگاه اسکندریه منصوب گشت، چندی نیز سردبیری روزنامه الوادی را برعهده گرفت و از 1950 تا 1952 که حزب وفد زمام امور را در دست داشت، در سمت وزارت فرهنگ انجام وظیفه می‌کرد و پس از آن از سیات کناره گرفت.

 

 

طه حسین با وجود اشتغالات اداری و سیاسی هرگز از تألیف و تصنیف دست بازنداشت. اولین اثر بزرگ او در نقد ادبی کتاب درباره شعر عصر جاهلیت (فی‌لشعر الجاهلی) در 1925 انتشار یافت که در آن صحت شعرهای عهد جاهلیت را انکار کرده بود.

 

 

 این کتاب به سبب نقد افراطی انقلابی برپا کرد و حتی در دستگاه دولتی بحرانی پدید آورد و به همین سبب از فروش آن جلوگیری بعمل آمد. نویسنده سال بعد در مطالب کتاب و نظریه‌های خود تعدیلی بکار برد و آن را به عنوان درباره ادب عصر جاهلیت (فی الادب الجاهلی) انتشار داد. از آثار دیگر طه حسین در نقد ادبی و تاریخی این کتاب‌هاست: حافظ شوقی (1933)، در حاشیه سیرت نبوی (الهامش السیرة) در سه‌جلد (1933 ـ 1938) درباره زندگی محمدبن عبداله، به صورت داستانی. زندگی ادبی در جزیرة العرب (الحیات الادبیه فی جزیرة العرب) (1935)، با متنبی (مع المتنبی) در دو جلد (1934)، آینده ادب ر مصر (مستقبل الثقافة فی مصر) (1938) نوعی بیانیه درباره فرهنگ کشور مصر.

 

 

نویسنده در این اثر با قاطعیت فرهنگ کشورش را به فرهنگ یونانی و لاتینی ارتباط می‌دهد نه به فرهنگ آسیائی چین و هند. رساله یادی از ابوالعلاء (ذکری ابی‌العلاء)،‌ شاعری که چون او نابینا بوده است. این رساله بحث بسیار برانگیخت. فصلهائی از ادب و نقد (فصول فی الادب و النقد؛ 1945)، رنگارنگ(الوان؛ 1952) درباره ادبیات قرن بیستم فرانسه. علاوه بر این آثار، طه حسین زندگینامه بسیار تأثیرانگیزی از دوره کودکی و جوانی خود ساخته به نام آن روزها (الایام) که در 1929 انتشار یافت و در ادبیات جهانی مقام والائی بدست آورد و به بیشتر زبان‌ها ترجمه شد.

 

 

قهرمان اصلی کتاب خود نویسنده است که به طور غیرمستقیم به عنوان «دوست ما» ، «کودک» ، «جوان» خوانده شده. کتاب توصیف زندگی مسیب‌بار نابینائی است که با قدرت اراده همه موانع را از میان برمی‌دارد و با عقاید تعصب‌آمیز مردم به مبارزه برمی‌خیزد.

 

 

طه حسین در این اثر دانشگاه دینی الازهر را که سالیان دراز مرکز ترویج علوم اسلامی بود،‌ مورد انتقاد قرار می‌دهد و وضع نامناسب طلاب را که از غذای کافی و بهداشت لازم بی‌بهره‌اند، وصف می‌کند. سبک بیان طه حسین در این کتاب بسیار دلنشین و زیباست و چون شعری لطیف بر دلها می‌نشیند. کتاب آن روزها از اسناد مهم تاریخی قرن اخیر بشمار آمده است. طه حسین رومانهای پرارزشی نیز انتشار داده که از آن جمله است: ادیب (1938)، عشق از دست رفته (الحب الضایع؛ 1943)،‌ رؤیاهای شهرزاد (احکام شهرزاد؛ 1943)، درخت تیره‌روزی (الشجرة البئوس؛ 1944)، دعاء الکاروان (1946)، پیشوایان اندیشه (قادة‌الفکر) و مانند آن.

 

 

طه حسین نوشته‌های فراوان دیگر دارد که در آنها اندیشه‌های خود را درباره سفرهای به اروپا و مطالعات درباره ادبیات یونان و روم بیان می‌کند. آثاری نیز از ارسطو،‌ راسین، اندوه ژید و پول والری به زبان عرببی ترجمه کرده است. طه حسین علاوه بر تسلط به زبان و ادب عربی و فرهنگ اسلامی، به علوم باستانی و تاریخ روم و یونان و قرون وسطا و فلسفه جدید، علاقه می‌ورزید. زبان یونانی و لاتینی آموخت و در زبان و ادبیات فرانسوی استادی یافت و از وسعت دانش بینظیری بهره‌مند گشت. طه حسین به سبب همت شخصی و حوادث و دشواریهای زندگی و پشتکار و اراده، شخصیتی جهانی و ممتاز یافته و در ادبیات معاصر عرب از برجستگی خاص برخوردار گشته است. آثار طه حسین به هفتاد جلد بالغ می‌شود.

 

 

ترجمه به فارسی: آن روزها، در زندان ابولعلاء معری.

 

نظرات شما
[کد امنیتی جدید]