تاریخ انتشار خبر: 22 دي 1393 - ساعت 11:56:11
خردِ گفتگو (درس‌گفتارهاي فلسفي)

خردِ گفتگو (درس‌گفتارهاي فلسفي)

در اين کتاب هم با بسياري از نظريات فيلسوفان، متکلمان و عارفان مسلمان آشنا مي‌شويم و هم مي‌توانيم فلسفه‌ورزي را تجربه کنيم.

خردِ گفتگو (درس‌گفتارهاي فلسفي)
نويسنده: دکتر غلامحسين ابراهيمي ديناني
ناشر: هرمس، چاپ اول ۱۳۹۳
۳۲۰صفحه، ۲۰۰۰۰ تومان

*****
آنچه این کتاب را از دیگر آثار مولف و حتی از دیگر آثار فلسفی فارسی‌زبان متمایز می‌کند، ساختار کاملا دیالوگی کتاب است؛ به این نحو که سراسر کتاب به صورت دیالوگ‌های استاد و دانشجویان تنظیم شده است. آثار فراوان و ارزشمندي که خود استاد به رشته تحرير درآورده‌اند کاملا تخصصي بوده و براي اهل فلسفه مناسب هستند. اما ايشان در گفتگوهاي خود مخاطب غيرمتخصص را نيز در نظر مي‌گيرند و به همين دليل اينگونه مباحث براي طيف گسترده‌تري از افراد قابل استفاده است. پيش از اين نيز کتاب‌هاي ديگري به سبک و سياق گفتگو از دکتر ديناني منتشر شده بود، اما اين اولين کتابي است که ماحصل تدريس‌ها و گفتگو‌هاي ايشان با دانشجويان در کلاس درس فلسفه مي‌باشد. به همين علت افرادي که از حضور در کلاس درس استاد کامياب نشده‌اند مي‌توانند حال و هواي کلاس‌هاي ايشان را در لابه‌لاي اوراق اين کتاب حس کنند. 

در اين کتاب هم با بسياري از نظريات فيلسوفان، متکلمان و عارفان مسلمان آشنا مي‌شويم و هم مي‌توانيم فلسفه‌ورزي را تجربه کنيم. لذا اين اثر مي‌تواند به عنوان کتابي مقدماتي براي آشنايي با فلسفه اسلامي مورد استفاده عموم دانشجويان و ساير علاقمندان قرار گيرد. اهميت اين مطلب وقتي روشن مي‌شود که بدانيم متأسفانه در زمينه فلسفه و حکمت اسلامي بخاطر کم‌کاري و کم‌همتي افراد متخصص، کمبودهاي زيادي وجود دارد. يکي از آن خلأهاي جدي، نبود کتاب‌هاي مقدماتي خوب، مفيد، مناسب و متناسب با زمانه فعلي است. امروزه کساني که در پي آشنايي با سنت فلسفي ما باشند گزينه‌هاي چندان مناسبي پيش‌رو نخواهند داشت.علاوه بر اينکه امروزه به دلایل بسیار و بي‌شمار و از جمله ارائه ناموفق فلسفه اسلامی توسط مدعيان، نظريات عميق و بدیع و تأملات ژرف فيلسوفان مسلمان، بی ارزش، سطحی و بي‌ارتباط با زمانه تلقی می شود. اين در حالي است که روش و منش استاد بر اين قرار گرفته است که از سنت فلسفي فرهنگ ما دفاع جانانه‌اي کنند و نشان دهند که فيلسوفان بزرگ سنت ما به هيچ وجه کمتر از فيلسوفان غربي نبوده و هنوز هم سخنان بسياري براي گفتن دارند. ما نيز فراوان مي‌توانيم از آنان بياموزيم. بنابراين کاملا شايسته است که علاقمندان به حکمت اسلامي در اين روزگار قحطي فلسفه وجود چنين کتاب‌هايي را بيش از پيش مغتنم بشمارند. 

خرد گفتگو شامل هفت بخش است که به ترتيب عبارتند از: مقدمات فهم فلسفه، هستی‌شناسی، خداشناسی، جهان‌شناسی، انسان‌شناسی، عرفان و دین‌شناسی. همانطور که مشاهده مي‌شود تقريبا همه زمينه‌هاي حکمت اسلامي اعم از فلسفه، کلام و عرفان مورد توجه استاد قرار گرفته‌اند. نکته قابل توجه اين است که علاوه بر موضوعات اصلي و بنيادي همچون مباحث وجود و ماهیت، نور، وحدت و کثرت، ذات واجب‌الوجود، اسماء و صفات الهي، حدوث و قدم جهان ، تشخص عالم، کیفیت علم و کلام خداوند، آفرينش جهان، زمان، عالم مثال متصل و منفصل، رابطه‌ی نفس و بدن، جبر و اختيار، عقل و..... به مباحث بسيار جالبي همچون خیال، زبان، خودشناسی، خواب و شهود، لذت و الم، آن و لحظه، عشق و... نيز پرداخته شده است. ديگر آنکه گاهي دانشجويان در خلال بحثهاي فلسفي پرسش‌هاي شخصي از استاد مي‌پرسند و ايشان هم در کمال صداقت از خود مي‌گويند. بي‌شک براي هر کسي جالب است که بداند استاد بزرگ فلسفه چه پاسخي به اين پرسش‌ها مي‌دهند: استاد! تابحال از فلسفه خسته شده‌ايد؟ استاد! آيا در زندگي‌تان، خود را آدم موفقي مي‌دانيد؟ استاد! تابحال شده به راه خودتان شک کنيد؟ همچنين گاهي در لابه‌لاي مباحث فلسفي پندهاي حکيمانه ژرفي بر زبان استاد ظاهر مي‌شود که سخت به دل مي‌نشيند. در اينجا نيز سخنان فلسفي و شيرين استاد بهترين پايان براي گفتار ماست:

۱) دانشجو: آيا انسان مي‌تواند (هستي بما هو هستي) را بشناسد؟
استاد: درباره هستي نمي‌شود بحث کرد، چون معني‌اش اين است که صحبت‌کننده جداست و هستي هم که درباره آن صحبت مي‌کنيم جداست! حال شما کجا ايستاده‌ايد که درباره وجود صحبت مي‌کنيد؟ در بيرون از وجود ايستاده‌ايد و درباره آن صحبت مي‌کنيد؟ اگر چنين است، بايد گفت بيرون از وجود که چيزي نيست! حتي نمي‌شود چيزي بيرون از وجود را در ذهن فرض کرد، چه رسد که در خارج محقق باشد. پس صحبت درباره وجود، قدري با صحبت درباره چيزهاي ديگر فرق دارد. وجود، بيروني ندارد که ما بايستيم و از بيرون به آن نگاه کنيم. ما هر کجا هستيم از شئون وجوديم. در واقع ما وقتي مي‌توانيم درباره وجود صحبت بکنيم که با زبانِ خودِ وجود صحبت کنيم.
۲) دانشجو: در مورد تقسيم نور به لنفسه و لغيره، بيشتر توضيح مي‌دهيد؟
استاد: شما خودت، خودت هستي؟
دانشجو: بله خودم، خودمم.
استاد: حال بگو ببينم، غير از خودت ، چيزي هست؟
دانشجو: بله. غير از من چيزهايي هست.
استاد: حال اگر خودت، خودت نبودي غير از تو چيزي بود؟
دانشجو: نه، ديگر غيري نبود.
استاد: حالا چون خودت خودتي، غيري هست يا چون غيري هست، خودت خودتي؟
دانشجو: چون غيري هست، خودم خودمم.
استاد: حال که تو مي‌گويي اول غير را مي‌فهمي، پس چه کسي آن غير را مي‌فهمد؟ خودت کجا بودي! تو اول خودت، خودت بوده‌اي و خود را مي‌فهميده‌اي، بعد غير خودت را درک کرده‌اي. در اين بحث هم، نور لنفسه‌اي هست و نور لغيره‌اي و وجود يا نور لنفسه، مقدم است بر وجود يا نور لغيره. 
۳) در مسير دانش، خطرها و اوهام زيادي در کمين است که بايد مراقب بود. اين روزها دانشجويان يک کتاب را در عرض چند روز مي‌خوانند و حتي روش‌هايي براي تندخواني آموزش داده مي‌شود که شخص هرچه سريعتر کتاب را تمام کند؛ اين اشتباه است. بايد کلاس‌هايي بگذارند براي کندخواني که دانشجويان بر روي جمله‌ها تفکر کنند....قرن فست فود، بدترين زمانه‌هاست. زمانه‌اي که دانشجويان به‌جاي تحقيق، فقط مي‌گويند جواب اين سوال چيست و قدري تحمل ندارند. مي‌گويند: هر چه سريعتر بگو، مي‌خواهم بروم. کجا مي‌خواهي بروي؟

 

به نقل از الف

 

نظرات شما
[کد امنیتی جدید]