تاریخ انتشار خبر: 04 اسفند 1393 - ساعت 10:27:22
آل‌احمد شمس

آل‌احمد شمس

شمس آل احمد برادر کوچکتر جلال آل احمد در سال 1308 در تهران بدنيا آمد. وي درمحله پاچنار و در یک خانواده مذهبی رشد و نمو کرد و فوق لیسانس فلسفه و علوم تربیتی را از دانشسرای عالی تهران اخذ کرد .شمس در رشته کتابداری تدریس مي کرد و با تاسیس موسسه انتشاراتی رواق به کار نشر پرداخت.



شمس آل احمد برادر کوچکتر جلال آل احمد در سال 1308 در تهران بدنيا آمد. وي درمحله پاچنار و در یک خانواده مذهبی رشد و نمو کرد و فوق لیسانس فلسفه و علوم تربیتی را از دانشسرای عالی تهران اخذ کرد .شمس در رشته کتابداری تدریس مي کرد و با تاسیس موسسه انتشاراتی رواق به کار نشر پرداخت. وی ضمن مقدمات آکادمیک به عکاسی نیز علاقمند شد و با این زمینه دوره عکاسی سینما را درآلمان گذراند. شمس در مدت كوتاهی پس از انقلاب سر دبير روزنامه اطلاعات بود و در اين مدت آثاری را تاليف كرد كه می توان به كتاب دو جلدی "درباره انقلاب" اشاره كرد. شمس به مدت شش سال دبير دانشگاه تهران و سه سال هم  معاون موسسه باستان شناسي دانشگاه بود. وی دارای سه سفرنامه است. سفر به كوبا و ديدار با كاسترو، سفر به نيكاراگوئه و ديدار با اورتگا و يكي هم گذر از آلمان و اسپانيا.

 

 

مجموعه داستان "گاهواره" (1352) شمس آل احمد بر مبناي يادهاي دريغ آميز از دوران كودكي و خاطرات خود از جلال نوشته شده است و دارای داستانهای كوتاه زير مي باشد: "آخر خط"، "بد آموزي"، "تعطيلات هفتگي"، "خيلی مدرن و خيلی عالی"، "عقيقه" و "ويتامين ب. پ. آ". همچنين مجموعه داستان "عقيقه" (1355) كه در آن به انتقادی طنز آميز از سلطه فرهنگ مصرفي بر زندگي كارمندان و معلمان پرداخته است و دارای داستانهای كوتاهی شامل: "آنچه در باران گذشت"، "پل پيروزی"، "چاقوي دسته صدف"، "دست سبك و دست سنگين"، "زمزمه محبت" و "صدای قلب غده" مي باشد.

 

 

شمس قلمي خوب و نثر ويژه‌اي داشت، خصوصا در مقاله‌ها صاحب سبك بود، "مجموعه قصه قدمایی"، "سیر و سلوک" )سفرنامه‌)، "از چشم برادر" و "حدیث انقلاب" از جمله آثار مرحوم شمس آل‌احمد است. با مرگ جلال آل احمد و به خاطر كتابي كه با عنوان از "چشم برادر" نوشت، توجه محافل ادبی را به خود جلب كرد. آثار او گرچه انگشت شمارند، اما به لحاظ مضمون و شیوه کار، آثاری درخور توجه‏اند. اثر شاخص و برجسته شمس آل‏احمد در زمینه تصحیح متون است که می‏ توان از آن به‏ عنوان الگویی موفق از پژوهش و تصحیح آثار خطی گذشتگان نام برد. يكي از اين آثار "طوطی‏نامه" یا "جواهر الاسمار" است که 31 سال پیش به چاپ رسید.

 

 

"جواهر الأسمار" را استاد شمس‏الدین آل‏احمد به پیشنهاد مجتبی مینوی و جلال‏ آل احمد از روی نسخه منحصر به فرد کتابخانه مجلس شورای ملی سابق تصحیح و برای چاپ آماده کرده است. جواهر الأسمار ترجمه گزیده‏ای است از قصص هند باستان، این حکم درباره این کتاب نیز بی‏ربط نخواهد بود. در دنیای جواهر الأسمار، انسان به تنهایی گویا نیست و سخن گفتن، وجه مشترک انسان و طوطی و شیر و مار و شغال و باز و خلاصه تمام موجودات است. جواهر الأسمار، اثری است مربوط به قرن هشتم هجری و به مفهوم "گوهر افسانه‏ ها" همان که ما ازآن "چهل طوطی" را داریم.

 

 

"گاهواره" از شش داستان: "زمزمه محبت"، "پل پیروزی"، "چاقوی دسته صدفی"، "دست سبک و دست سنگین"، "آنچه در باران گذشت" و "صدای قلب غده"، تشکیل شده است. از مجموع این شش اثر، "زمزمه محبت" و "دست سبک و دست سنگین" حاوی یادمانده ‏ها و خاطرات تلخ و شیرین نویسنده از دوران کودکی، دبستان، خانواده، محیط و بستگان است. در داستان "پل پیروزی"، تصویرهای کودکی شمس از جنگ جهانی دوم و فضای تهران در آن سال‏ها ارایه شده است. "چاقوی دسته صدفی"، گزارشی است از خبر و مراسم درگذشت و خاکسپاری آیت‏الله سیداحمد طالقانی و پدر نویسنده در زمان معلمی‏اش در تهران همراه با یادی از جلال آل احمد مي باشد. "صدای قلب غده"، در حقیقت صدای اعتراض طنزآلود نویسنده از پزشکان تاجر مسلکی است که تشخیص‏هایشان، گاه شگفت‏آور است. " آنچه در باران گذشت"، روایتی هنرمندانه و نکته‏دار از جریان مرگ مشکوک جلال در اسالم گیلان و در واقع، به شرح سفر نویسنده به شمال و گزارش حال و قال نویسنده، سیمین دانشور، خبره‏زاده و دیگر دوستان جلال در مواجهه با مرگ جلال و پیشنهادهایی است که هر یک برای مکان خاکسپاری او دارند. این داستان‏ها که جملگی متأثر از سبک جلال در قصه‏نویسی است، از طنز ویژه و لحن خاص شمس آل احمد در آن سال‏ها حکایت دارند.

 

 

مجموعه داستان "عقیقه" همچون گاهواره، مجموعه شش داستان گزارش‏گونه است که همگی بر محور مصایب ماشین‏دار شدن نویسنده و مشکلات بعدی آن می‏ چرخد. عنوان اثر، از داستان سوم کتاب گرفته شده، حکایت معلمی که با مشکلات فراوان، فولکس دست دوم خود را می‏ فروشد تا پیکانی قسطی بخرد و به پیشنهاد خواهرش وادار می‏شود که گوسفندی را قربانی کند.  در این مجموعه، هر داستان موضوعی خاص و مستقل دارد که البته بی‏ارتباط با داستان های بعدی نیست و در مجموع کلیت واحدی را تشکیل می‏دهند. جانمایه همه داستان‏ها، گزارش زندگی قسطی و مصرفی قشری از کارمندان دولت در جامعه غربزده و تحت سلطه پیش از انقلاب است. شمس آل احمد در "گزارش داستان‏ها"، به شیوه خاص خود، با لحنی انتقادی و طنزی ویژه، روابط انسان‏ها را در خانواده و در جامعه‏ای مقلد و مصرفی تشریح می‏کند. این داستان‏ها گرچه فاقد ویژگی‏های اثری داستانی با فراز و فرودها، کشمکش‏ها، گره‏های داستانی و گشودگی آنهاست؛ اما داستانواره‏ هایی رئال، ملموس، درست، طنزآمیز و انتقادی است.

 

 

از سال 76 با تشنج مغزی، بيماری مغزی شمس آل احمد شروع شد و مقداری از توانايی هايش را از دست داد، اما از وقتی كه هر دو پايش شكست، مشكل فراموشی به طور جدی آغاز شد كه در يك سال قبل مرگ هم تشديد شد. او در اواخر عمر خود نيز در حركت و حرف زدن مشكل داشت و در نهايت در شب 14 آذر ماه 1389 بر اثر ايست قلبی در سن 82 سالگی درگذشت. از شمس آل احمد چهار فرزند به یادگار مانده است.

 

 

به نقل از بنیاد ادبیات داستانی ایرانیان 

 

نظرات شما
[کد امنیتی جدید]