تاریخ انتشار خبر: 09 اسفند 1394 - ساعت 13:28:10
«سیری در عتبات و اماکن مقدسه»

«سیری در عتبات و اماکن مقدسه»

کتاب «سیری در عتبات و اماکن مقدسه» در واقع حکم راهنمایی کاربردی و کارآمدی برای علاقمندانِ اهل بیت و به خصوص آنهایی ‌‌ست که خواهان آشنایی بیشتر با دیگر اماکن متبرکه این سزمین نیز آشنایی داشته باشند.

«سیری در عتبات و اماکن مقدسه»
نوشته: محمد علی بن عبد الصمد الفاضل
ناشر : دلیل ما، چاپ اول ۱۳۹۳
۵۱۲ صفحه، ۲۸۰۰۰ تومان

بعد از حجاز، بی گمان عراقِ عرب مهمترین سرزمین در جهان اسلام محسوب می شود. نه فقط از منظر اهمیت استراتژیکی که در مناسبات سیاسی و اجتماعی تاریخ اسلام داشته است بلکه به دلیل شیعه نشین اغلب مناطق این سرزمین محسوب شده و پذیرای بسیاری از امامان و همچنین اهل بیت و خاندان آنها بوده‌است.

بنابراین صرف نظر از واقعه مهم عاشورا که باعث شهادت امام حسین (ع) و یاران و نزدیکان ایشان در این سرزمین شد است. گوشه و کنار این سرزمین مدفن پاک بسیاری از خویشان و فرزندان دیگر معصومین یاران‌شان بوده است. چنانکه به هر گوشه این سرزمین که بنگریم شاهد وجود اماکن مقدسه و آرامگاه تعدادی از این بزرگواران خواهیم بود.

کتاب «سیری در عتبات و اماکن مقدسه» که اخیرا چاپ جدیدی از آن با کیفیت مقبول توسط نشر دلیل ما به بازار آمده است در واقع حکم راهنمایی کاربردی و کارآمدی برای علاقمندانِ اهل بیت و به خصوص آنهایی ‌‌ست که خواهان آشنایی بیشتر با دیگر اماکن متبرکه این سزمین نیز آشنایی داشته باشند.

کتاب حاضر درواقع مجموعه‌ای مفصل است که نه تنها به معرفی این اماکن مقدسه پراکنده در سرزمین عراق پرداخته و شرح نسبتا مفصلی از مسائل مربوط به آنها را ارائه کرد است؛ بلکه با پیوند زدن آنها با جغرافیا و تاریخ این سرمین پیشینه تاریخی هریک از این اماکن مقدسه را نیز به شکل مبسوطی توضیح داده است و در واقع روایتی از چگونگی قرار گرفتن این پیکر مطهر هریک از این پاکان تاریخ در این مناطق نیز ارائه کرده است و حتی تا آنجا امکان داشته به میزان سندیت و درستی قرار گرفتن مدفن این بزرگان در برخی اماکن مورد اشاره نیز بحث کرده است.

نویسنده کتاب، محمدعلی بن عبدالصمد الفاضل،بیش از دو دهه در عراق زندگی کرده و افزون برآن در سفرهای مکرر به آنجا رفت و آمد داشته است، این مهم موجب اشراف دقیق و در خور اعتنای او به بسیاری از نکات جزئی و تاریخی مربوط تاریخ و جغرافیای این سرزمین شده است که نشانه های آن را با اشاراتی بدیع که در این کتاب ثبت و ضبط شده‌ می توان مشاهده کرد.

کتاب به درستی با مروری به محدوده جغرافیایی عراق آغاز شده، اینکه در کجا قرار دارد، مرزها رابطه و اهمیت آن با سرزمین حجاز چیست و ... نویسنده در این میان حتی به شرح نکات کلیدی در این زمینه نیز پرداخته است. مثلا به بیابان بین عراق و حجاز که از دیرباز مهمترین مسیر رفت و آمدی بین این دو سرزمین بوده نیز اشاره کرده و حتی برای درک بهتر این جغرافیا به تفاوت های شط، نهر و جدل نیز پرداخته است.

نویسنده پس از این بخش که پیش زمینه تاریخی و اقلیمی عراق فراهم ساخته، به سراغ شهرها مختلف این سرزمین رفته است و هر شهری را که در آن مکان مقدسی قرار داشته معرفی کرده است. روال کار مولف به گونه ای ست که در هر بخش علاوه بر ارائه توضیحات درباره هر یک از این اماکن و مشخص ساختن پیشینه تاریخی و جغرافیای اقلیمی آنها، به تاریخ زندگی هر یک از بزرگان مدفون در این شهرها نیز پرداخته است و همچنین موارد و اتفاقات مربوط به هر یک را به صورت جزئی نگرانه بررسی کرده است که از جمله آن می‌توان به «تاریخ حاکمان شهرها»، «تاریخ زندگی هر یک از امامان مدفون در شهرها»، «فضایل آن بزرگواران»، معرفی «اصحاب مدفون» و مختصری از زندگینامه آنها، تاریخ اتفاقات در مورد اماکن مقدسه به طور مثال «علل اختفای قبر امیرالمومنین(ع)» یا «علل تخریب بارگاه امام حسین (ع)» و «معجزات اتفاق افتاده در اماکن مختلف»، اشاره کرد.

با در نظر گرفتن اینکه محل زندگی و حکومت امام اول شیعیان (ع) در کوفه قرار داشت و نیز شهادت ایشان در همین شهر واقع شد و از دیگر سو  دعوت از فرزند برومندشان توسط مردم این شهر و سپس بی وفایی آنها که به وقایع تلخ عاشورا در منطقه کربلا انجامید، در خطه و مناطق پیرامونی آن واقع شده بخش قابل توجهی از کتاب حاضربه «تاریخ زندگی امیرالمومنین (ع) و جنگ‌های آن حضرت»، «کیفیت دفن و قبر مقدس امیرالمومنین (ع)»، «تاریخ بنای حرم آن حضرت»، «اماکن دیگر در نجف»، «تاریخچه کوفه و مسجد کوفه و سایر بقاع متبرکه در آنجا»، «تاریخچه حوزه علمیه نجف»، «شهر حله و معجزات امیرالمومنین (ع) در آنجا»، «معرفی سایر مراقد مطهر در حله»، «جغرافیای کربلا و مسیر امام حسین (ع)»، «برخی فضایل امام حسین (ع)»، «اتفاقات کربلا تا شهادت حضرت»، «اماکن دیگر کربلا، کاظمین و زندگانی دو امام مدفون در آنجا»، «بغداد و تاریخ آن به همراه مساجد و معرفی قبور مدفونین در آن»، «قبر سلمان فارسی و شرح احوال مدائن و طاق کسری» و «سامرا و علت حضور معتصم عباسی در آنجا به همراه زندگانی امامان عسگریین»، اختصاص یافته است. البته این بدان معنا نیست که دیگر شهرها از قلم افتاده یا با کم توجهی روبه‌رو شده اند. برای نمونه شهر مدائن که روزگاری جزو ایران بود امروز جزو عراق است و مردم این شهر نیز ترکیبی از اعراب و ایرانیان مسلمان بودند. شهر مدائن بزرگانی چون سلمان فارسی در آن مدفون شده اند نیز در این کتاب به خوبی مورد توجه قرار گرفته است.

پایان بخش کتاب فصلی ست که به تولد و زندگی امام زمان تا زمان غیبت ایشان پرداخته است و در این فصل نیز اشاراتی به مکانهای مقدسه مرتبط با ایشان و همانند سرداب قدس و...شده است. سرانجام سخن اینکه کتاب سیری در عتبات و اماکن مقدسه اثری ست خواندنی چرا که نویسنده موضوعی تخصصی را با تاریخ در آمیخته و روایتی خواندنی با نثری روان را از آن ارائه کرده است. خواننده این کتاب نه تنها به آگاهی بسیاری درباره اماکن مقدسه سرزمین عراق دست می یابد بلکه با گوشه های گوناگونی از تاریخ اسلام به ویژه تشیع آشنا می شود.

به نقل از الف

نظرات شما
[کد امنیتی جدید]