تاریخ انتشار خبر: 08 ارديبهشت 1397 - ساعت 03:14:40
معرفی کتاب روایت عاشورا

معرفی کتاب روایت عاشورا

شیوه‌ بيان مطالب گوينده در اين اثر، به گونه‌ای است كه مخاطب احساس خستگي نمی‌کند و از مطالعه و فهم مطالب، لحظه‌ای عاجز و ملول نمی‌گردد؛ بلکه در انتهای مطالعه این کتاب، به نوعي نکته‌ای بر كوله‌بار علمي‌ مخاطب افزوده می‌شود.

اشاره

پس از چهارده قرن، هنوز موضوع كربلا و قيام سيدالشهدا (ع) و علل و اسباب آن، عمق اين حادثه، ریشه‌ها و تأثيرات آن بر جامعه اسلامي و تشكيلات خلافت، و بريدگي امت از شريعت و سياسي شدن حكومت اسلامي و... موضوع بحث محققان است و ديدگاه‌هاي تازه دراين‌زمينه مطرح می‌گردد. دراين‌ميان يكي از آثار ارزشمند و مفيد تاريخي با تحليل اخلاقي كه براي سطوح مختلف فکری مفید است، مجموعه‌ ارزشمند سخنرانی‌های مرحوم دكتر محمدابراهيم آيتي بيرجندي است.

كتاب روايت عاشورا و مناسبتهاي محرم و صفر شامل 42 سخنراني ايشان در راديو طی سال‌هاي 1342 و 1343 شمسي است. اين مجموعه به كوشش محقق گرامي، جناب حجت‌الاسلام مهدي انصاري قمی تحقيق و گردآوری شده و انتشارات كتابستان، آن را با مقدمه‌ای علمي از استاد علي‌اكبر غفاري، در 798 صفحه چاپ کرده است.

درباره نویسنده

دكتر آيتي از دانشمندان ذي‌فنون بوده است که در دانش‌هاي مختلف، صاحب رأی و نظر و انديشه خاص بود و در برخي، سرآمد اهل روزگار خود. شايد بيان مرحوم شهيد علامه مرتضي مطهري(ره) گوياي بخشي از فضل ايشان باشد كه: «دكتر آيتي پژوهشگری برجسته و بي‌نظير در شناخت تاريخ صدر اسلام است و به‌جرئت می‌توان گفت سخنانش به سبب احاطه وصف ناشدنی‌اش در تاريخ، درباره هر گوشه‌ای از قضاياي تاريخ اسلام، سندي است بر اهل تحقيق.» اديب نيشابوري، دانشمند بزرگ ادبيات عرب نیز دكتر آیتی را از صاحب‌نظران ادبيات عرب و علوم عقلي در تاريخ معاصر خوانده است. ايشان از نخستين روحانياني بود كه افزون بر تحصيلات حوزوي، به تحصيلات دانشگاهي هم اهتمام ورزيد و در سال 1340 از دانشكده الهيات دانشگاه تهران، در رشته معقول و منقول، موفق به اخذ دكتري شد. دكتر آيتي در دهه چهل، از مبلغان مشهور و تأثيرگذار ايران بود. سخنراني‌هاي ایشان از راديو كه در آن زمان جديدترين و مدرن‌ترين وسيله ارتباط جمعي بود، پخش، و از آن استقبال فراوان می‌شد.

محتوای کتاب

كتاب با مقدمه‌ای ارزشمند و محققانه از استاد علي‌اكبر غفاري آغاز می‌شود كه پاسخ‌های علمي ايشان به سؤالاتي بنيادين در باب قيام سيدالشهدا (ع) است. متن اصلی اثر، با سخناني درباره قيام امام حسين (ع) و مرگ معاويه و ولايتعهدي يزيد و نامه كوفيان به آن حضرت آغاز، و در ادامه به انحرافات ریشه‌ای از دوره اول خلافت تا زمان قيام، اشاراتی شده است.

تحلیل و توصیف‌هایی که مرحوم آیتی از شخصیت‌های تاریخ اسلام و مؤثران در وقایع صدر اسلام در کتاب دارد، بسیار گویا و روشن است.

ورود امام حسین‌ علیه‌السلام به كربلا و قضاياي مرتبط با آن همچون نامه‌های كوفيان به ايشان، رفتارشناسي عمربن‌سعد و خطبه‌های حضرت تا پايان روز عاشورا، از ديگر مطالب در اين کتاب است.

در فصول بعدي، با ورود به داستان اسارت اهل‌بيت، فصل جديدي از تاريخ آغاز می‌شود و تأثیر حضور زنان در تاريخ عاشورا واكاوي می‌گردد. راوی در ادامه به نقش امام سجاد (ع) در حادثه كربلا پرداخته و به خطبه‌ها و رفتارشناسي حضرتش اشاراتي داشته است. همچنین ضمن اشاراتی لطيف به علل مصونيت عاشورا از تحريفات در طي زمان، فايده علم تاريخ را بررسی کرده است. در ادامه، از ارزش خويشاوندي با رسول خدا (ص) سخن گفته شده و تاريخ بلند زن مسلمان ارزيابي گردیده است.

راوی پس از واكاوي مقدمات هجرت رسول خدا (ص) تمامي علل و اسباب آن را در مجموعه‌ فكري منظمي با يكديگر مرتبط ساخته، نتيجه نهايي را در بقای اسلام، وجود حضرت سيدالشهدا (ع) و قيام حضرتش معرفي می‌کند.

از ديگر نكات مهم در كتاب، بررسی تاريخي و سندي زیارت اربعين و ارزش زيارت در اين روز است.

در بخش‌هاي زيادي از كتاب، از اربابان بصيرت و بي‌بصيرتان تاريخ، از ابوذرها تا شبث بن ربعی‌ها نام برده و رفتارهایشان تحلیل شده است. همچنین با نقل داستان‌هايی عبرت‌انگيز، تاريخ اسلام، بسيار زيبا و جامع بررسي می‌شود.

راوی در مورد فريضه فراموش‌شده امربه‌معروف و نهي‌ازمنكر نیز سخن گفته است. او به حوادث و قيام‌هاي پس از حادثه كربلا اشارات لطيفي دارد و شنونده را با نقل وقايع و داستان‌هاي كمتر شنيده‌شده به وجد آورده، وی را از چشمه‌سار تاريخ و عبرت‌هاي آن سيراب می‌گرداند.

از دیگر نكات این اثر، شخصيت‌شناسي و تبيین سيره امام حسن مجتبي (ع) و فرزندانشان است. كتاب «روایت عاشورا» در فصول آخر با مباحثی با محوريت شخصيت‌شناسي سياسي اخلاقي پيامبر اسلام (ص) و حضرت رضا (ع) به پايان می‌رسد.

شیوه‌ بيان مطالب گوينده در اين اثر، به گونه‌ای است كه مخاطب احساس خستگي نمی‌کند و از مطالعه و فهم مطالب، لحظه‌ای عاجز و ملول نمی‌گردد؛ بلکه در انتهای مطالعه این کتاب، به نوعي نکته‌ای بر كوله‌بار علمي‌ مخاطب افزوده می‌شود. از ديگر مزاياي اين اثر، تحلیل‌های جامع گوينده به همراه بیان وقايع موثق تاريخي به صورت كوتاه و موجز است که محقق ارجمند كتاب با بيان حواشي علمي و استخراج منابع تمامي گفتارها اين مهم را به نحو اكمل به اتمام رسانده و بر ارزش اثر، بيش از پیش افزوده است.

یادداشت از سيداميرحسين سيدكشميري (طلبه سطح 3 حوزه علمیه)

نظرات شما
[کد امنیتی جدید]